الف
معنی
(اِ یا اَ) [ ع. ] (مص ل.) خو گرفتن، انس گرفتن.
هممعنا / پادمعنا
- هزاره، هزار
- انس
- الفتگرفتن، خوگرفتن، دوستشدن
جست و جوی دقیق
الف
فرهنگ معین
(اِ یا اَ) [ ع. ] (مص ل.) خو گرفتن، انس گرفتن.
الف
فرهنگ معین
( اَ ) [ ع. ] (اِ.)
۱- هِزار. ج. آلاف، الوف.
۲- هزاره.
۱- هِزار. ج. آلاف، الوف.
۲- هزاره.
الف
فرهنگ عمید
(اسم، حرف)
[alef] نخستین حرف الفبای فارسی؛ الف. Δ در حساب ابجد: «۱».
[alef] نخستین حرف الفبای فارسی؛ الف. Δ در حساب ابجد: «۱».
الف
فرهنگ عمید
(اسم، صفت) [عربی، جمع: آلاف و اُلوف] [قدیمی]
[alf]
۱. هزار؛ ۱۰۰۰.
۲. (اسم) در دورۀ نادرشاه، پنجهزار تومان.
[alf]
۱. هزار؛ ۱۰۰۰.
۲. (اسم) در دورۀ نادرشاه، پنجهزار تومان.
الف
فرهنگ عمید
(اسم) [معرب، مٲخوذ از عبری]
[alef] نام حرف «ا» در الفبای فارسی. Δ به سبب شکل آن شاعران قامت معشوق را در راستی به آن تشبیه میکنند: ♦ از همه ابجد بر میم و الف شیفتهایم / که به بالا و دهان تو الف ماند و میم (فرخی: ۲۴۶).
⟨ الف کوفی (کوفیان): [قدیمی]
۱. حرف الف در خط کوفی.
۲. [مجاز] هر چیز خمیده، بهویژه قامت.
[alef] نام حرف «ا» در الفبای فارسی. Δ به سبب شکل آن شاعران قامت معشوق را در راستی به آن تشبیه میکنند: ♦ از همه ابجد بر میم و الف شیفتهایم / که به بالا و دهان تو الف ماند و میم (فرخی: ۲۴۶).
⟨ الف کوفی (کوفیان): [قدیمی]
۱. حرف الف در خط کوفی.
۲. [مجاز] هر چیز خمیده، بهویژه قامت.
الف
فرهنگ عمید
(اسم مصدر) [عربی] [قدیمی]
[elf] = الفت
[elf] = الفت
الف
فرهنگ عمید
(اسم، حرف)
[alef] نخستین حرف الفبای فارسی؛ الف. Δ در حساب ابجد: «۱».
[alef] نخستین حرف الفبای فارسی؛ الف. Δ در حساب ابجد: «۱».
الف
فرهنگ عمید
(اسم، صفت) [عربی، جمع: آلاف و اُلوف] [قدیمی]
[alf]
۱. هزار؛ ۱۰۰۰.
۲. (اسم) در دورۀ نادرشاه، پنجهزار تومان.
[alf]
۱. هزار؛ ۱۰۰۰.
۲. (اسم) در دورۀ نادرشاه، پنجهزار تومان.
الف
فرهنگ عمید
(اسم) [معرب، مٲخوذ از عبری]
[alef] نام حرف «ا» در الفبای فارسی. Δ به سبب شکل آن شاعران قامت معشوق را در راستی به آن تشبیه میکنند: ♦ از همه ابجد بر میم و الف شیفتهایم / که به بالا و دهان تو الف ماند و میم (فرخی: ۲۴۶).
⟨ الف کوفی (کوفیان): [قدیمی]
۱. حرف الف در خط کوفی.
۲. [مجاز] هر چیز خمیده، بهویژه قامت.
[alef] نام حرف «ا» در الفبای فارسی. Δ به سبب شکل آن شاعران قامت معشوق را در راستی به آن تشبیه میکنند: ♦ از همه ابجد بر میم و الف شیفتهایم / که به بالا و دهان تو الف ماند و میم (فرخی: ۲۴۶).
⟨ الف کوفی (کوفیان): [قدیمی]
۱. حرف الف در خط کوفی.
۲. [مجاز] هر چیز خمیده، بهویژه قامت.
الف
فرهنگ عمید
(اسم مصدر) [عربی] [قدیمی]
[elf] = الفت
[elf] = الفت
الف
فرهنگ دهخدا
[اَ لِ] (حرف هجاء) نام نخستین حرف از حروف تهجی به اصطلاح خاص «آ» و «اء» یعنی الف مقصوره و ممدوده را گویند و گاه همزه را نیز الف گویند در معنی اعم. این حرف را بصورت «لا» (لام الف) ضبط کنند و آن همزهء ساکنه است و در حساب جمل و حساب ترتیبی نمایندهء عدد یک باشد رجوع به غیاث اللغات ذیل «الف»، و «آ» در این لغت نامه شود. صاحب قاموس کتاب مقدس گوید: الف حرف اول از حروف ابجدیهء عربی و عبرانی و یونانی است و حضرت مسیح بطریق استعاره و مجاز میفرماید: «منم الف و یاء ابتدا و انتها، اول و آخر». و یهودیان نیز چون خواهند که بدایت و نهایت چیزی را بیان کنند گویند: از الف تا تاء تمت - انتهی. و رجوع به همین قاموس شود. صاحب نفایس الفنون (ص 12 و 13) در تحریر الف آرد: در خط متبع مقدار الف کمتر از شش نقطه نشاید و هر دو طرف وحشی و انسی قلم را در کتابت دو مدخل باشد، در نیمهء بالا به انسی و در نیمهء زیرین به وحشی، تا مرکز الف که آخر است باریکتر باشد، و گویند شکل الف خطی است منتصب مستقیم که مایل به استلقاء و انکباب باشد و مرکز الف را در محقق منعطف نگردانند و الف نسخ را تطریز نکنند بخلاف محقق و ثلث که آن را تطریز اولی بود - انتهی :
زمان چیست بنگر چرا سال گشت
الف نقطه چون بود و چون دال گشت؟
اسدی.
خاک و بادی که با تو مختلف است
خاک بی الف و باد بی الف است.نظامی.
- از الف آدم تا میم مسیح؛ یعنی از زمان آدم تا زمان عیسی علیهماالسلام. (از مؤید الفضلاء) (از ناظم الاطباء).
- الف از با ندانستن یا نشناختن؛ کنایه از نادان و بیسواد بودن. (از انجمن آرا) :
اگر خود هفت سبع از بر بخوانی
چو آشفتی الف از با ندانی(1).
سعدی.
هنوز از الف با ندانسته عقلم
بزد راه دانش که اینت نه درخور.
صاحب دیوان علی آبادی (از انجمن آرا).
نظیر اینست بیت زیر :
ندانسته از دفتر دین الف
نخوانده بجز باب لاینصرف.
سعدی (بوستان).
- الف استوا.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف اقلیم؛ اقلیم اول از هفت اقلیم. (ناظم الاطباء).
- الف بر خاک کسی یا بر زمین کشیدن؛ در مذهب امامیه رسم است که میت را در خاک دفن کرده هفت بار سورهء انا انزلناه خوانند و هر بار بر قبر الف کشند. (از غیاث اللغات) (آنندراج). و رجوع به مجموعهء مترادفات ص134 شود :
بر خاک ما بجای الف تیغ میکشد
خصم سیه دلی که پی ما گرفته است.
صائب تبریزی (از آنندراج).
- || کنایه از شرمسار شدن و خجالت کشیدن. (غیاث اللغات) (آنندراج). کنایه از اظهار کوچکی و فروتنی. و رجوع به مجموعهء مترادفات ص134 شود :
ز سایه سرو صنوبر الف کشد بر خاک
به هر چمن که کند جلوه قد رعنایش.
صائب تبریزی (از آنندراج).
گذشته است ز تعریف قد رعنایش
الف کشد به زمین سرو پیش بالایش.
صائب تبریزی (از آنندراج).
- الف بر سیب افزودن یا نهادن؛ کنایه از رنج رسانیدن پس از نعمت است. (از انجمن آرا) :
سیب صفاهان الف فزود در اول
تا خورم آسیب جان گزای صفاهان.
خاقانی (از انجمن آرا).
از باغ وصال آن مه مهرفریب
گفتم که بری برم پس از بار شکیب
انگشت نهادم بزنخدانش گفت
بر سیب الف منه که گردد آسیب.
(انجمن آرا).
- الف بر سینه بریدن یا کشیدن؛ در ولایت رسمی است که عاشقان و قلندران و ماتمیان الف بر سینه میکشند و گاهی بنیل داغ میکشند. (بهار عجم) (آنندراج). و رجوع به مجموعهء مترادفات ص47 شود :
تو که بر سینه الف میکشی از جلوهء سرو
آه از آن روز که آن قامت دلجو بینی.
صائب تبریزی (از آنندراج).
خلوت فانوس جای شمع عالم سوز نیست
این الف بر سینهء پروانه میباید کشید.
صائب تبریزی (از آنندراج).
الف کشند ملایک ز فوت اکبر شاه.
(مصراع از آنندراج)(2).
داغداران تو بر سینه بریدند الف.
ظهوری (از آنندراج).
- الف تازیانه؛ خطی که به صورت الف از ضرب تازیانه بر بدن پدید آید. (از غیاث اللغات) (بهار عجم) (آنندراج) :
حرف نخست ابجد لوح جفای تست
هر جا که بر تنی الف تازیانه هست.
میر الهی (از بهار عجم و آنندراج).
- الف تعظیم؛ الفی است که در وسط لفظ تعظیم در حرف ظا مندرج است. (بهار عجم) (آنندراج) :
سربلندان جهان کی به پی تقدیم اند
در نشستن همه جا چون الف تعظیم اند.
میرزا اسماعیل ایما (از بهار عجم).
- الف خنجری؛ الفی خرد که در رسم الخط کلام الله (قرآن) بجای فتحه نویسند. (بهار عجم) :
جز من که زخمیم ز قد خردسالگی
کس کشتهء ستم به الف خنجری نشد.
تأثیر (از بهار عجم).
- الف دال میم، الف و دال و میم؛ اشاره به آدم(ع) است :
بیک قیام و چهار اصل و چل صباح که هست
ازین سه معنی الف دال میم بی اعراب.
خاقانی (دیوان چ سجادی ص51).
- الف شدن؛ کنایه از مفلس شدن. (از هفت قلزم) (از مؤید الفضلاء) (از آنندراج).
- || کنایه از مجرد گشتن. (از هفت قلزم) (از مؤیدالفضلا) (از آنندراج). گوشه نشین شدن. (ناظم الاطباء).
- || الف شدن اسب؛ کنایه از برداشتن اسب هر دو پای خود را. (آنندراج) (مجموعهء مترادفات ص 116). سیخ پا شدن اسب. اِستِنان. (مجموعهء مترادفات ص116).
- الف قامت.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف قد.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف کردن؛ برهنه کردن. (ناظم الاطباء).
- الف کش.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف کوفی و الف کوفیان؛ رجوع به هر یک از دو ترکیب شود.
- الف مثال؛ مانند الف. قد راست بسان الف :
وان قد الف مثال مجنون
خمیده ز بار عشق چون نون.
نظامی (الحاقی).
- الف نقش بست؛ صاحب مؤید الفضلاء از «ادات» آن را بمعنی اول چیزی که خدا آفرید و اول چیزی که از حرف تهجی وضع کرد، آورده است سپس گوید: ترکیب مذکور از این بیت نظامی است که گوید :
تختهء اول که الف نقش بست
بر در محجوبهء احمد نشست.
مراد از مصراع اول مصور شدن الف است و اول تخته که بچگان را برای نوشتن میدهند همین الف است و گویند نخستین حرفی که از قلم بر لوح محفوظ نقش بست الف بود، و درین بیت نظامی :
محمد کازل تا ابد هرچه هست
به آرایش نام او نقش بست.نظامی.
مقصود همین صورت الف در اسم «احمد» است. و یا از تختهء اول مراد موجودات و از الف، عقل اول است که آن را جبرئیل میگویند و آن حجاب در حضرت رسالت است که بر در محجوبهء احمد نشست یعنی اول موجودات که عقل اول شد و بر در محجوبهء حضرت رسالت نشست - انتهی. و رجوع به تختهء اول شود.
- الف و دال و میم، الف دال میم؛ کنایه از آدم علیه السلام است. (هفت قلزم) (مؤید الفضلاء). رجوع به الف دال میم در ترکیبات پیشین شود.
- الف و نون زائده؛ الف و نونی که مقابل فا و عین و لام نیفتد چنانکه در رحمان و عطشان که بر وزن فعلان اند. (غیاث اللغات) (آنندراج).
-امثال: الف هیچ ندارد؛ یعنی الف راست و مجرد است و هیچ ندارد :
تقصیر میانش ز خم و پیچ ندارد
حرفی است که گویند الف هیچ ندارد.
صائب (از بهار عجم).
|| (اصطلاح نجوم) علامت و رمز برج ثور است. || کنایه از مجرد. (مؤیدالفضلا). مرد بی زن و دوست و یار. (از ناظم الاطباء). رجوع به الف شدن در ترکیبات مذکور شود. || یک از هر چیز. (ناظم الاطباء). || کنایه از بیچیز و فقیر. رجوع به الف شدن در ترکیبات مذکور شود. || برهنه و عریان. لوت. رجوع به الف کردن در ترکیبات مذکور شود. || کنایه از زخمی که به صورت الف باشد. (آنندراج). شکافی که بشکل الف باشد :
گریبان چاکی عشاق از ذوق فنا باشد
الف بر سینهء گندم ز شوق آسیا باشد.
صائب تبریزی (از آنندراج).
|| کنایه از راستی قامت معشوق و آنچه راست باشد. (مؤید الفضلاء). کنایه از قد بلند و راست :
یا ز انده و غم الفی سیمین
ایدون چنین چو نونی زرینم.ناصرخسرو.
من خط غبار دوست دارم
نه هر الف جوالدوزی.سعدی (هزلیات).
|| کنایه از صدیق و موافق و دوستدار :
کسی کو الف نیست با آل تو
همه ساله چون لام پشتش دوتاست.سنائی.
|| مشبهٌبه قامت معشوق. (فرهنگ نظام). قامت معشوق را در راستی، یا بلندقامتی مطلق را بدان تشبیه کنند یا کنایه از آزادی و آزادگی و راستی و صداقت و تجرد آرند :
از همه ابجد بر میم و الف شیفته ام
که ببالا و دهان تو الف ماند و میم.فرخی.
تا بود قد نیکوان چو الف
تا بود زلف نیکوان چون جیم...
(تاریخ بیهقی چ ادیب ص338).
آزاد شوی چون الف اگر چند
امروز بزیر طمع چو دالی.
ناصرخسرو.
چون الفی بود مردمی بمثل
چون الفی مردمی کنون نون شد.
ناصرخسرو.
کسی که با تو دلش چون الف نباشد راست
ز هیبت تو شود قامتش خمیده چو دال.
امیر معزی.
زلف سیهش به شکل جیمی
قدش چو الف دهن چو میمی.نظامی.
ای چو الف عاشق بالای خویش
الف تو با وحشت سودای خویش.نظامی.
ما که ایم اندر جهان پیچ پیچ
چون الف او خود چه دارد هیچ هیچ.
مولوی.
چون الف گر تو مجرد میشوی
اندرین ره مرد مفرد میشوی.مولوی.
به آب زر نتواند کشید چون تو الف
بسیم حل ننویسد مثال ثغر تو سین.سعدی.
آفتاب است آن پریرخ یا ملایک یا بشر
قامت است آن یا قیامت یا الف یا نیشکر؟!
سعدی.
بهائم به روی اندر افتاده خوار
تو همچون الف بر قدمها سوار.
سعدی (بوستان).
|| کنایه از روح اعظم و مهتر آدم و جوهر فرد. (مؤید الفضلاء). || اشاره به لفظ الله است. (از مؤید الفضلاء). || در تداول عامه، یک برش از یک قاچ خربزه و مانند آن، یا یک قاچ و تکه. هر یک از قطعات قاچ. یک پاره از خربزه و مانند آن بدرازا بریده: یک الف خربزه.
- الف الف کردن؛ بقطعات باریک و دراز بریدن و از یکدیگر جدا کردن.
|| در تداول عامه کنایه از بچهء خردسال و باریک است: این یک الف بچه تمام کارهای این خانه را میکند. یک الف بچه بود پدرش مرد. یک الف آدم. || در تداول مردم شوشتر حرف الف کنایه از رقیمهء اول است. (لغت محلی شوشتر خطی ذیل رقیمه).
(1) - ن ل: الف بی تی ندانی. (یادداشت مؤلف).
(2) - در مجموعهء مترادفات (ص47) آمده: این مصراع تاریخ فوت اکبرشاه است بطریق تعمیه و ایهام.
زمان چیست بنگر چرا سال گشت
الف نقطه چون بود و چون دال گشت؟
اسدی.
خاک و بادی که با تو مختلف است
خاک بی الف و باد بی الف است.نظامی.
- از الف آدم تا میم مسیح؛ یعنی از زمان آدم تا زمان عیسی علیهماالسلام. (از مؤید الفضلاء) (از ناظم الاطباء).
- الف از با ندانستن یا نشناختن؛ کنایه از نادان و بیسواد بودن. (از انجمن آرا) :
اگر خود هفت سبع از بر بخوانی
چو آشفتی الف از با ندانی(1).
سعدی.
هنوز از الف با ندانسته عقلم
بزد راه دانش که اینت نه درخور.
صاحب دیوان علی آبادی (از انجمن آرا).
نظیر اینست بیت زیر :
ندانسته از دفتر دین الف
نخوانده بجز باب لاینصرف.
سعدی (بوستان).
- الف استوا.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف اقلیم؛ اقلیم اول از هفت اقلیم. (ناظم الاطباء).
- الف بر خاک کسی یا بر زمین کشیدن؛ در مذهب امامیه رسم است که میت را در خاک دفن کرده هفت بار سورهء انا انزلناه خوانند و هر بار بر قبر الف کشند. (از غیاث اللغات) (آنندراج). و رجوع به مجموعهء مترادفات ص134 شود :
بر خاک ما بجای الف تیغ میکشد
خصم سیه دلی که پی ما گرفته است.
صائب تبریزی (از آنندراج).
- || کنایه از شرمسار شدن و خجالت کشیدن. (غیاث اللغات) (آنندراج). کنایه از اظهار کوچکی و فروتنی. و رجوع به مجموعهء مترادفات ص134 شود :
ز سایه سرو صنوبر الف کشد بر خاک
به هر چمن که کند جلوه قد رعنایش.
صائب تبریزی (از آنندراج).
گذشته است ز تعریف قد رعنایش
الف کشد به زمین سرو پیش بالایش.
صائب تبریزی (از آنندراج).
- الف بر سیب افزودن یا نهادن؛ کنایه از رنج رسانیدن پس از نعمت است. (از انجمن آرا) :
سیب صفاهان الف فزود در اول
تا خورم آسیب جان گزای صفاهان.
خاقانی (از انجمن آرا).
از باغ وصال آن مه مهرفریب
گفتم که بری برم پس از بار شکیب
انگشت نهادم بزنخدانش گفت
بر سیب الف منه که گردد آسیب.
(انجمن آرا).
- الف بر سینه بریدن یا کشیدن؛ در ولایت رسمی است که عاشقان و قلندران و ماتمیان الف بر سینه میکشند و گاهی بنیل داغ میکشند. (بهار عجم) (آنندراج). و رجوع به مجموعهء مترادفات ص47 شود :
تو که بر سینه الف میکشی از جلوهء سرو
آه از آن روز که آن قامت دلجو بینی.
صائب تبریزی (از آنندراج).
خلوت فانوس جای شمع عالم سوز نیست
این الف بر سینهء پروانه میباید کشید.
صائب تبریزی (از آنندراج).
الف کشند ملایک ز فوت اکبر شاه.
(مصراع از آنندراج)(2).
داغداران تو بر سینه بریدند الف.
ظهوری (از آنندراج).
- الف تازیانه؛ خطی که به صورت الف از ضرب تازیانه بر بدن پدید آید. (از غیاث اللغات) (بهار عجم) (آنندراج) :
حرف نخست ابجد لوح جفای تست
هر جا که بر تنی الف تازیانه هست.
میر الهی (از بهار عجم و آنندراج).
- الف تعظیم؛ الفی است که در وسط لفظ تعظیم در حرف ظا مندرج است. (بهار عجم) (آنندراج) :
سربلندان جهان کی به پی تقدیم اند
در نشستن همه جا چون الف تعظیم اند.
میرزا اسماعیل ایما (از بهار عجم).
- الف خنجری؛ الفی خرد که در رسم الخط کلام الله (قرآن) بجای فتحه نویسند. (بهار عجم) :
جز من که زخمیم ز قد خردسالگی
کس کشتهء ستم به الف خنجری نشد.
تأثیر (از بهار عجم).
- الف دال میم، الف و دال و میم؛ اشاره به آدم(ع) است :
بیک قیام و چهار اصل و چل صباح که هست
ازین سه معنی الف دال میم بی اعراب.
خاقانی (دیوان چ سجادی ص51).
- الف شدن؛ کنایه از مفلس شدن. (از هفت قلزم) (از مؤید الفضلاء) (از آنندراج).
- || کنایه از مجرد گشتن. (از هفت قلزم) (از مؤیدالفضلا) (از آنندراج). گوشه نشین شدن. (ناظم الاطباء).
- || الف شدن اسب؛ کنایه از برداشتن اسب هر دو پای خود را. (آنندراج) (مجموعهء مترادفات ص 116). سیخ پا شدن اسب. اِستِنان. (مجموعهء مترادفات ص116).
- الف قامت.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف قد.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف کردن؛ برهنه کردن. (ناظم الاطباء).
- الف کش.؛ رجوع به همین ترکیب شود.
- الف کوفی و الف کوفیان؛ رجوع به هر یک از دو ترکیب شود.
- الف مثال؛ مانند الف. قد راست بسان الف :
وان قد الف مثال مجنون
خمیده ز بار عشق چون نون.
نظامی (الحاقی).
- الف نقش بست؛ صاحب مؤید الفضلاء از «ادات» آن را بمعنی اول چیزی که خدا آفرید و اول چیزی که از حرف تهجی وضع کرد، آورده است سپس گوید: ترکیب مذکور از این بیت نظامی است که گوید :
تختهء اول که الف نقش بست
بر در محجوبهء احمد نشست.
مراد از مصراع اول مصور شدن الف است و اول تخته که بچگان را برای نوشتن میدهند همین الف است و گویند نخستین حرفی که از قلم بر لوح محفوظ نقش بست الف بود، و درین بیت نظامی :
محمد کازل تا ابد هرچه هست
به آرایش نام او نقش بست.نظامی.
مقصود همین صورت الف در اسم «احمد» است. و یا از تختهء اول مراد موجودات و از الف، عقل اول است که آن را جبرئیل میگویند و آن حجاب در حضرت رسالت است که بر در محجوبهء احمد نشست یعنی اول موجودات که عقل اول شد و بر در محجوبهء حضرت رسالت نشست - انتهی. و رجوع به تختهء اول شود.
- الف و دال و میم، الف دال میم؛ کنایه از آدم علیه السلام است. (هفت قلزم) (مؤید الفضلاء). رجوع به الف دال میم در ترکیبات پیشین شود.
- الف و نون زائده؛ الف و نونی که مقابل فا و عین و لام نیفتد چنانکه در رحمان و عطشان که بر وزن فعلان اند. (غیاث اللغات) (آنندراج).
-امثال: الف هیچ ندارد؛ یعنی الف راست و مجرد است و هیچ ندارد :
تقصیر میانش ز خم و پیچ ندارد
حرفی است که گویند الف هیچ ندارد.
صائب (از بهار عجم).
|| (اصطلاح نجوم) علامت و رمز برج ثور است. || کنایه از مجرد. (مؤیدالفضلا). مرد بی زن و دوست و یار. (از ناظم الاطباء). رجوع به الف شدن در ترکیبات مذکور شود. || یک از هر چیز. (ناظم الاطباء). || کنایه از بیچیز و فقیر. رجوع به الف شدن در ترکیبات مذکور شود. || برهنه و عریان. لوت. رجوع به الف کردن در ترکیبات مذکور شود. || کنایه از زخمی که به صورت الف باشد. (آنندراج). شکافی که بشکل الف باشد :
گریبان چاکی عشاق از ذوق فنا باشد
الف بر سینهء گندم ز شوق آسیا باشد.
صائب تبریزی (از آنندراج).
|| کنایه از راستی قامت معشوق و آنچه راست باشد. (مؤید الفضلاء). کنایه از قد بلند و راست :
یا ز انده و غم الفی سیمین
ایدون چنین چو نونی زرینم.ناصرخسرو.
من خط غبار دوست دارم
نه هر الف جوالدوزی.سعدی (هزلیات).
|| کنایه از صدیق و موافق و دوستدار :
کسی کو الف نیست با آل تو
همه ساله چون لام پشتش دوتاست.سنائی.
|| مشبهٌبه قامت معشوق. (فرهنگ نظام). قامت معشوق را در راستی، یا بلندقامتی مطلق را بدان تشبیه کنند یا کنایه از آزادی و آزادگی و راستی و صداقت و تجرد آرند :
از همه ابجد بر میم و الف شیفته ام
که ببالا و دهان تو الف ماند و میم.فرخی.
تا بود قد نیکوان چو الف
تا بود زلف نیکوان چون جیم...
(تاریخ بیهقی چ ادیب ص338).
آزاد شوی چون الف اگر چند
امروز بزیر طمع چو دالی.
ناصرخسرو.
چون الفی بود مردمی بمثل
چون الفی مردمی کنون نون شد.
ناصرخسرو.
کسی که با تو دلش چون الف نباشد راست
ز هیبت تو شود قامتش خمیده چو دال.
امیر معزی.
زلف سیهش به شکل جیمی
قدش چو الف دهن چو میمی.نظامی.
ای چو الف عاشق بالای خویش
الف تو با وحشت سودای خویش.نظامی.
ما که ایم اندر جهان پیچ پیچ
چون الف او خود چه دارد هیچ هیچ.
مولوی.
چون الف گر تو مجرد میشوی
اندرین ره مرد مفرد میشوی.مولوی.
به آب زر نتواند کشید چون تو الف
بسیم حل ننویسد مثال ثغر تو سین.سعدی.
آفتاب است آن پریرخ یا ملایک یا بشر
قامت است آن یا قیامت یا الف یا نیشکر؟!
سعدی.
بهائم به روی اندر افتاده خوار
تو همچون الف بر قدمها سوار.
سعدی (بوستان).
|| کنایه از روح اعظم و مهتر آدم و جوهر فرد. (مؤید الفضلاء). || اشاره به لفظ الله است. (از مؤید الفضلاء). || در تداول عامه، یک برش از یک قاچ خربزه و مانند آن، یا یک قاچ و تکه. هر یک از قطعات قاچ. یک پاره از خربزه و مانند آن بدرازا بریده: یک الف خربزه.
- الف الف کردن؛ بقطعات باریک و دراز بریدن و از یکدیگر جدا کردن.
|| در تداول عامه کنایه از بچهء خردسال و باریک است: این یک الف بچه تمام کارهای این خانه را میکند. یک الف بچه بود پدرش مرد. یک الف آدم. || در تداول مردم شوشتر حرف الف کنایه از رقیمهء اول است. (لغت محلی شوشتر خطی ذیل رقیمه).
(1) - ن ل: الف بی تی ندانی. (یادداشت مؤلف).
(2) - در مجموعهء مترادفات (ص47) آمده: این مصراع تاریخ فوت اکبرشاه است بطریق تعمیه و ایهام.
الف
فرهنگ دهخدا
[اَ لِ] (ع ص) مرد جواد و سخی. (غیاث اللغات) (آنندراج). || آن مرد که او را زن نباشد. (مهذب الاسماء). بقولی مرد بی زن. (غیاث اللغات) (آنندراج). رجوع به اَلِف (حرف هجاء) شود. || (اِ) یکی از هر چیزی. (مهذب الاسماء). واحد از هر چیز. (از اقرب الموارد). رجوع به الف (حرف هجا) شود. || رگی است در بازو تا ذراع. (از اقرب الموارد) (فرهنگ ناظم الاطباء).
الف
فرهنگ دهخدا
[اَ] (ع مص) هزار دادن. (مصادر زوزنی). هزار بخشیدن. (از اقرب الموارد). || (عدد، ص، اِ) هزار. (ترجمان علامهء جرجانی تهذیب عادل) (مهذب الاسماء). بمعنی هزار، عدد معروف. (غیاث اللغات). از عقود اعداد، و مذکر است. (از اقرب الموارد). ج، اُلوف. (مهذب الاسماء). ج، الوف، آلاف. (اقرب الموارد) (المنجد) (آنندراج). جج، آلافات. (دزی ج 1 ص33) : و ان یکن منکم الف یغلبوا الفین باذن الله. (قرآن 8 / 66)؛ یعنی هرگاه از شما هزار تن باشند، به اذن خدا بر دو هزار تن پیروز میشوند:
زندگانیت باد الف سنه
چشم دشمنت برکناد کنه.منجیک.
به احسانی آسوده کردن دلی
به از الف رکعت بهر منزلی.سعدی (بوستان).
صاحب الالافات؛ میلیونر. بسیار ثروتمند. (دزی ج 1 ص33).
زندگانیت باد الف سنه
چشم دشمنت برکناد کنه.منجیک.
به احسانی آسوده کردن دلی
به از الف رکعت بهر منزلی.سعدی (بوستان).
صاحب الالافات؛ میلیونر. بسیار ثروتمند. (دزی ج 1 ص33).
الف
فرهنگ دهخدا
[اِ] (ع مص) خوگر شدن. (مقدمهء لغت میرسید شریف جرجانی ص2) (غیاث اللغات). الف گرفتن. (مصادر زوزنی). خوگر شدن و دوستی. (غیاث اللغات) (آنندراج). الفت. (ذیل اقرب الموارد). دوستی و مؤانست. (از المنجد). اَلَف نیز به همین معنی است. (از غیاث اللغات). خوگری. خو گرفتن با. دوست گرفتن کسی را. خو کردن به چیزی یا به مکانی. انس گرفتن به کسی یا بجایی. الفت گرفتن : سلطان فرمود تا امیرک سپاهدار خمارچی را بخواندند و وی شراب نیکو خوردی و اریارق را بر سر او الفی تمام بود. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 225). و نزدیک وی میباش که وی را با تو الفی تمام است. (تاریخ بیهقی ایضاً ص225). در جمله بدان نسخت الفی افتاد. (کلیله و دمنه). و من بنده را بر مجالست و دیدار و مذاکرات و گفتار ایشان الفی تازه گشته بود. (کلیله و دمنه). در این مقام این شتر اجنبی است، نه ما را با او الفی و نه ملک را از او فراغی. (کلیله و دمنه). در میان اهل اسلام جماعتی پیدا شدند که ضمایر ایشان را با دین اسلامی الفی نبود. (جهانگشای جوینی). || (ص) یار و دوست. (غیاث اللغات). دوست و همدم و مونس. ج، آلاف. (از ذیل اقرب الموارد) (از المنجد). || زنی که شخص با او خو و دوستی گرفته باشد و او با شخص. (ناظم الاطباء). || اَلیفَه. (ذیل اقرب الموارد). زنی که تو بدو خو و دوستی گرفته باشی، و او بتو.
الف
فرهنگ دهخدا
[اَ لَف ف] (ع ص) مرد گران سنگ بطی ءالکلام عاجز درمانده در سخن و کار. (منتهی الارب). دیرسخن. (تاج المصادر بیهقی). || ستبرران. (تاج المصادر بیهقی). ستبرران و ستبرگردن. (مصادر زوزنی). آنکه رانهایش پرگوشت باشد و این در مردان عیب بشمار آید. (از ذیل اقرب الموارد). || گران زبان. (مصادر زوزنی). گران زبان که چون در سخن درآید دهان او از زبان پر گردد. (از منتهی الارب). کندزبان که هرگاه سخن گوید زبانش دهانش را پر کند. (از اقرب الموارد). ج، لُفّ، و مؤنث آن لَفّاء. (مهذب الاسماء) (اقرب الموارد). || آنکه هر دو ابرویش به هم نزدیک باشد. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). || جای انبوه بسیارمردم. (منتهی الارب). جایی مُلتَفّ که مردم آن بسیار باشند. (از اقرب الموارد). || (اِ) رگی است در خردگاه. (خرده گاه) دست ستور. (منتهی الارب). رگی است در وظیف دست، و وظیف جایی است از ذراع یا ساق که باریک باشد. (از اقرب الموارد).
الف
فرهنگ دهخدا
[اُ] (ع اِ) همان ملیم یا ملیماست که جزئی از اَلف (واحد پول عربی) است. رجوع به ملیم و النقودالعربیه ص176 شود.
الف
فرهنگ دهخدا
[اُ لُ] (ع اِ) جِ اَلوف بمعنی بسیار انس گیرنده. (از اقرب الموارد).
الف
فرهنگ دهخدا
[اَ لَ] (ع اِ) مخفف آلاف که جمع اَلف است یعنی هزاران. (از ذیل اقرب الموارد).
الف
فرهنگ دهخدا
[اِ] (اِخ)(1) در روایات اساطیری اسکاندیناو قدیم نام رب النوعهای هوا و آتش و زمین و جز آن بود. الفهای نور موکل خیر و الفهای ظلمت موکل شر بودند. و رجوع به قاموس الاعلام ترکی ج 2 شود.
(1) - Elfe.
(1) - Elfe.
الف
فرهنگ دهخدا
[اَ لِ] (اِخ) بمعنی گاو، شهر بن یامینیان بود و آن در شمال غربی اورشلیم بفاصلهء دو میل واقع است. (از قاموس کتاب مقدس).
الف
واژهنامه گوند (کردی به کردی و فارسی به کوردی)
الف[ع - ا] (ئەلف - elf)هەزار.
الف
واژهنامه کاوه (فارسی به کردی)
الف
(اَلف - ع/عدد)
هزار: حەزار، زال، هازار، هزار، هنزار، هۆزۆر، هەزار، هەنزار،
هزاره: هەزارساڵبەسەرداتێپەڕیو، هەزارە،
جێژن یا ڕێوڕەسمی هەزارەمین ساڵی ڕووداوێک،
خولێکیهەزارساڵی،
هەزار سەرباز،
بەشێکی دیوار کەدەکەوێتەنێوان پەنجەرەو بەری هۆدە،
(اَلف - ع/عدد)
هزار: حەزار، زال، هازار، هزار، هنزار، هۆزۆر، هەزار، هەنزار،
هزاره: هەزارساڵبەسەرداتێپەڕیو، هەزارە،
جێژن یا ڕێوڕەسمی هەزارەمین ساڵی ڕووداوێک،
خولێکیهەزارساڵی،
هەزار سەرباز،
بەشێکی دیوار کەدەکەوێتەنێوان پەنجەرەو بەری هۆدە،
الف
واژهنامه عربی به فارسی
هزار
الف
فرهنگ اختصار
سامد بسپایین در تقسیمبندی اتحادیه بینالمللی مخابرات به تابش الکترومغناطیس با بسامد میان ۳ تا ۳۰ هرتس گفته میشود که طول موجی میان ۱۰۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر دارند. بسامد بسپایین را با عبارت اختصاری ELF نشان میدهند.
در علوم جوی، بسامد بسپایین در بازه ۳ تا ۳۰۰۰ هرتس درنظر گرفته میشود.
این امواج در میان یونوسفر و سطح زمین به صورت طبیعی وجود دارند. امواج با بسامد بس پایین در برقراری ارتباطات مخابراتی نظامی و همچنین الکترومغناطیسدرمانی کاربرد دارند.
از عوارض در معرض قرار گرفتن برای این امواج بر سلامتی موجودات زنده نیز گزارشهایی وجود دارد.
در علوم جوی، بسامد بسپایین در بازه ۳ تا ۳۰۰۰ هرتس درنظر گرفته میشود.
این امواج در میان یونوسفر و سطح زمین به صورت طبیعی وجود دارند. امواج با بسامد بس پایین در برقراری ارتباطات مخابراتی نظامی و همچنین الکترومغناطیسدرمانی کاربرد دارند.
از عوارض در معرض قرار گرفتن برای این امواج بر سلامتی موجودات زنده نیز گزارشهایی وجود دارد.
الف
واژهنامه آزاد ویکی پدیا
گونههای دیگر نوشتاری:
(علف)
ریشه شناسی:
آوایش:
[اَ/لِف]
اسم:
الف
1. نخستین (حرف) از (الفبای فارسی)، و در حساب ابجد نماینده عدد ۱ است.
2. هِزار، هزاره
3. اَلِفْ :(alef) در (گویش گنابادی) یعنی تکه ، قطعه جدا شده از میوه هایی چون خربزه و هندوانه ، (قاچ).
==عربی==
اسم:
4. الف.
5. جمع: آلاف، الوف. مصدر لازم: (اِ یا اَ)
6. خو گرفتن، انس گرفتن. ––––
فرهنگ بزرگ سخن: ISBN 964-6961-91-8
فرهنگ لغت معین
(علف)
ریشه شناسی:
آوایش:
[اَ/لِف]
اسم:
الف
1. نخستین (حرف) از (الفبای فارسی)، و در حساب ابجد نماینده عدد ۱ است.
2. هِزار، هزاره
3. اَلِفْ :(alef) در (گویش گنابادی) یعنی تکه ، قطعه جدا شده از میوه هایی چون خربزه و هندوانه ، (قاچ).
==عربی==
اسم:
4. الف.
5. جمع: آلاف، الوف. مصدر لازم: (اِ یا اَ)
6. خو گرفتن، انس گرفتن. ––––
فرهنگ بزرگ سخن: ISBN 964-6961-91-8
فرهنگ لغت معین