آی واژه

( اِ) [ ع. ] (مص م.) دریافتن، فهمیدن.

( اِ) [ ع. ] (مص م.) دریافتن، فهمیدن.

(اسم مصدر) [عربی]
[edrāk]
۱. درک کردن؛ دریافتن؛ پی بردن؛ فهمیدن.
۲. (اسم) قوۀ درک و فهم.
۳. [قدیمی] دستیابی به چیزی؛ رسیدن.
۴. [قدیمی] برداشت محصول.

یابندگی؛ پی بردن؛ دریافت

[اِ] (ع مص) دررسیدن به. دررسیدن کسی را. لحق. لحاق. الحاق. لِقاء. وصول: و کوشش اهل علم در ادراک سه مراد ستوده است ساختن توشهء آخرت... (کلیله و دمنه) : والاّ نفاذ کار و ادراک مطلوب جز بعادت ذات و مساعدت بخت ملک نتواند بود. (کلیله و دمنه). تَحَتْرَشوا علیه و لم یدرکوه؛ او را دنبال کردند لکن به وی نرسیدند. || بالغ گردیدن غلام. بالغ شدن کودک. فارسیدن کودک. (زوزنی). || پختن و رسیده شدن میوه. || برسیدن وقت چیزی و منتهی شدن. || فنا پذیرفتن. || ادراک ببصر؛ دیدن. (زوزنی): لاتدرکه الابصار. (قرآن 6/103). || دریافت. و آن خاصهء حیوان باشد چون حرکت ارادی. اندریافت. دریافتن. (تاج المصادر بیهقی). دریافتن اشیاء غیرمحسوس. (غیاث اللغات). فهم. تعقل. فهمیدن. بررسیدن. درک کردن :
خرد ز ادراک او حیران بمانده
دل و جان در رهش بی جان بمانده.
ناصرخسرو.
وهم از ادراک غایت آن قاصر باشد. (کلیله و دمنه). و هرگاه که در آن اشتباهی افتاد ادراک معانی ممکن نگردد. (کلیله و دمنه). کیفیت آن جز بمعاینه در ادراک نیاید. (ترجمهء تاریخ یمینی ص412).
حسّ را حیوان مقرّ است ای رفیق
لیک ادراک دلیل آمد دقیق.
مولوی.
|| ادراک، دریافتن و دررسیدن کودک به بلوغ و میوه به پختگی. و در اصطلاح متصوفه ادراک بر دو نوعست: اول ادراک بسیط و هو عباره عن ادراک وجودالحق سبحانه مع الذهول عن هذا الادراک و عن انّ المدرک هو الوجود الحق سبحانه. و در ظهور حق سبحانه بحسب ادراک بسیط خفائی نیست زیرا که هرچه ادراک کنی اول هستی حق مدرک شود اگرچه از ادراک این ادراک غایب باشی از غایت ظهور، حق مخفی نماید. دوم ادراک مرکب و هو عباره عن ادراک وجودالحق سبحانه مع الشعور بهذا الادراک و بان المدرک هو الوجود الحق. و اما ادراک مرکب که محل فکر خطا و صواب راست و حکم ایمان و کفر راجع به اوست و تفاصیل میان ارباب معرفت بتفاوت مراتب است. (مؤید الفضلاء). و سید جرجانی در تعریفات آورده است که ادراک بر دو معنی است:
1 - حاصل شدن صورت چیزیست پیش نفس ناطقه.
2 - تمثیل و حاضر کردن حقیقت چیزی است در ذهن بدون حکم بر اثبات یا بر نفی آن. و آنرا تصور گویند و اگر حکم بیاورند تصدیق نامند - انتهی.
و صاحب کشاف اصطلاحات الفنون گوید: در لغت لقاء و وصول است. و نزد حکما مرادف است مر علم را، بمعنی صورت حاصله از چیزی نزد عقل اعم از اینکه آن شی ء مجرد یا مادّی، جزئی یا کلی، حاضر یا غائب باشد. و اعم از آنکه آن چیز حاصل باشد در ذات مُدرک یا در آلت او. و ادراک به این معنی شامل چهار قسم است، و آن عبارتست از: اِحساس، تخیل، توهم، و تعقل. و برخی از حکما ادراک را به احساس فقط اختصاص داده اند. و درین حال اخصّ از علم باشد بمعنی مذکور و قسمتی از آن، چنانچه در بحرالجواهر و شرح طوالع ذکر شده و نیز در شرح تجرید.
و در کشف اللغات گوید: الادراک، دریافتن و دررسیدن کودک به بلوغ و میوه به پختگی و در اصطلاح صوفیه ادراک بر دو نوع است: ادراک بسیط و هو ادراک الوجود الحق سبحانه مع الذّهول عن هذاالادراک و عن ان المدرک هو الوجود الحق سبحانه. و در ظهور وجود حق سبحانه بحسب ادراک بسیط خفا نیست چرا که هرجا که ادراک کنی اول هستی حق مدرک شود اگرچه از ادراک این ادراک غافل باشی و از غایت ظهور مخفی ماند. وادراک مرکب، و هو عباره عن ادراک وجودالحق سبحانه مع الشعور بهذاالادراک و بان المدرک هو الوجود الحق سبحانه، و این ادراک مرکب محلّ فکر و خطا و صوابست و حکم ایمان و کفر راجع به این است. و تفاضل میان ارباب معرفت بتفاوت مراتب این است - انتهی.
|| ادراک نوعی از سبات است و صاحب این علت بی حس و حرکت باشد و قدمای اطبا گویند جزء مؤخر دماغ است و این جزء مبدء قوهء حفظ و ارسال قوهء لمسی و حرکات ارادیه باشد به سایر اعضا و سبب آن سدّه ایست در بطن مؤخر دماغ نه در جوهر آن و اگر در علاج آن تعجیل نشود منجر به سکته گردد.

[اَ] (ع اِ) جِ دَرَک، بمعنی تک دوزخ و نهایت تک هر چیز.

ادراک[ع - مص - ل] (ئیدراک - idrak)دەرک کردن، تێگەیشتن، پەی پێ بردن.

ادراک
(ع/مص‌م)ئەنەیاوای، پێزانین، تێگەیشتن، چنەیاوەی، حاڵیبوون، حاڵی‌بیەی، ڕێ‌‌‌تێبردن، زانین، سەرلێ‌دەرچوون، سەر لێ‌ دەرکردن، سەرەدەر لێ دەر کردن، فامکردن، فامین، هەست‌‌پێ‌‌کردن،

[روان‏شناسی] Perception
تأثر ذهنی حاصل از برخورد محرک‌های خارجی با یکی از حواس
متـ . ادراک

شناخت , ادراک , دريافت , قوه ادراک

ریشه لغت:
عربی
آوایش:
/اِدراک/
اسم:
ادراک
1. درک و فهم، شعور و فهم. فهمیدن، دریافتن، درک کردن.
2. (روانشناسی): فرایندی ذهنی که در طی آن، تجربه‌های حسی معنی‌دار می‌شود. واژه‌های مشتق شده: (ادراکی)، (ادراک پذیر)، (ادراک ناپذیر)، (ادراک پریش)، (ادراک پریشی)، (ادراک کردن)

ایتالیایی: (intelletto)
انگلیسی: (uptake)

فرهنگ بزرگ سخن