ابلیس
معنی
( اِ) [ معر. ] (اِ.) شیطان، اهریمن. ج. ابالیس و ابالسه.
برابر فارسی
- ابلیس
هممعنا / پادمعنا
- اهریمن، دیو، شیطان
جست و جوی دقیق
ابلیس
فرهنگ معین
( اِ) [ معر. ] (اِ.) شیطان، اهریمن. ج. ابالیس و ابالسه.
ابلیس
فرهنگ عمید
(اسم) [معرب، مٲخوذ از یونانی؟]
[eblis] در ادیان سامی، موجودی که باعث رانده شدن آدم و حوا از بهشت شد؛ مظهر شر و بدی که انسان را گمراه میکند؛ عزازیل: ♦ از ابلیس هرگز نیاید سجود/ نه از بدگهر نیکویی در وجود (سعدی۱: ۹۸). Δ پس از آفریده شدن آدم همۀ فرشتگان به امر خداوند او را سجده کردند، مگر ابلیس که سرپیچی کرد و به این سبب رانده و ملعون شد.
[eblis] در ادیان سامی، موجودی که باعث رانده شدن آدم و حوا از بهشت شد؛ مظهر شر و بدی که انسان را گمراه میکند؛ عزازیل: ♦ از ابلیس هرگز نیاید سجود/ نه از بدگهر نیکویی در وجود (سعدی۱: ۹۸). Δ پس از آفریده شدن آدم همۀ فرشتگان به امر خداوند او را سجده کردند، مگر ابلیس که سرپیچی کرد و به این سبب رانده و ملعون شد.
ابلیس
فرهنگ سره
اهریمن؛ کخ ژنده
ابلیس
فرهنگ دهخدا
[اِ] (اِخ) (ظ. از کلمهء یونانی دیابلس(1)) لغویون عرب آنرا از مادهء ابلاس به معنی نومید کردن یا کلمهء اجنبی شمرده اند، و آن نام مهتر دیوان است که پس از نفخ روح در جسد ابوالبشر، چون از سجدهء آدم سر باززد مطرود گشت. و او تا روز رستاخیز زنده باشد و جز بندگان مخلص را اغوا تواند کرد. نظیر اهریمن دین زردشت. شیطان. عزازیل. خناس. بوخلاف. ابومره. بومره. شیخ نجدی. ابولبینی. دیو. مهتر دیوان. (السامی فی الاسامی). پدر پریان. ج، ابالیس، ابالسه :
که ما را دل ابلیس بی راه کرد
ز هر نیکوئی دست کوتاه کرد.فردوسی.
سران جهاندار برخاستند
اَبَر پهلوان خواهش آراستند
که ما را بدین جام می جای نیست
به می با تو ابلیس را پای نیست.فردوسی.
من در تو فکنده ظن نیکو
ابلیس تو را ز ره فکنده
مانند کسی که روز باران
بارانی پوشد از کونده.لبیبی.
گر به پیری دانش بدگوهران افزون شدی
روسیه تر نیستی هر روز ابلیس لعین.
منوچهری.
خود ابلیس کز آتش تیز بود
چه پاکی بدش یا چه آمدْش سود؟اسدی.
ابلیس قادر است ولیکن بخلق در
جز بر دروغ و حیله گری نیست قدرتش.
ناصرخسرو.
نه بدان لعنت است بر ابلیس
کو نداند همی یمین ز یسار
بل بدان لعنت است کاندر دین
علم داند، بعلم نکْند کار.سنائی.
آنکه مرد دها و تلبیس است
او نه خال و نه عم که ابلیس است.سنائی.
ای بسا ابلیس آدم رو که هست
پس بهر دستی نباید داد دست.مولوی.
همچو ابلیسی که گفت اغویتنی
تو شکستی جام و ما را میزنی.مولوی.
پس اگر ابلیس هم ساجد شدی
او نبودی آدم او غیری بدی.مولوی.
مخور هول ابلیس تا جان دهد
هر آنکس که دندان دهد نان دهد.سعدی.
|| و فردوسی گاهی ابلیس گفته و از آن اهرمن دین زردشتی اراده کرده است :
شنیدی همانا که کاوس شاه
بفرمان ابلیس گم کرد راه.فردوسی.
بترسیم کو [ کیخسرو ] همچو کاوس شاه
شود کژّ و دیوش بپیچد ز راه
بگفتند با زال و رستم که شاه
بگفتار ابلیس گم کرده راه.فردوسی.
|| در فارسی گاه همزهء مکسورهء ابلیس را در ضرورت سقط کرده اند و بلیس گفته اند :
آن بلیس از خمر خوردن دور بود
مست بود او از تکبر وز جحود.مولوی.
گفت اگر دیو است من بخشیدمش
ور بلیسی کرد من پوشیدمش.مولوی.
آن بلیس از ننگ و عار کمتری
خویشتن افکند در صد ابتری.مولوی.
پرهنر را هم اگر چه شد نفیس
کم پرست و عبرتی گیر از بلیس.مولوی.
آن بلیس از جان از آن در پرده بود
یک نشد با جان که عضو مرده بود.مولوی.
آن امیر از حال بنده بی خبر
که نبودش جز بلیسانه نظر.مولوی.
- مثل ابلیس از لاحول گریختن؛ سخت از چیزی احتراز کردن.
-امثال: مکر زن ابلیس دید و بر زمین بینی کشید؛ فسون و نیرنگ زنان بسیار باشد.
(1) - Diabolos.
که ما را دل ابلیس بی راه کرد
ز هر نیکوئی دست کوتاه کرد.فردوسی.
سران جهاندار برخاستند
اَبَر پهلوان خواهش آراستند
که ما را بدین جام می جای نیست
به می با تو ابلیس را پای نیست.فردوسی.
من در تو فکنده ظن نیکو
ابلیس تو را ز ره فکنده
مانند کسی که روز باران
بارانی پوشد از کونده.لبیبی.
گر به پیری دانش بدگوهران افزون شدی
روسیه تر نیستی هر روز ابلیس لعین.
منوچهری.
خود ابلیس کز آتش تیز بود
چه پاکی بدش یا چه آمدْش سود؟اسدی.
ابلیس قادر است ولیکن بخلق در
جز بر دروغ و حیله گری نیست قدرتش.
ناصرخسرو.
نه بدان لعنت است بر ابلیس
کو نداند همی یمین ز یسار
بل بدان لعنت است کاندر دین
علم داند، بعلم نکْند کار.سنائی.
آنکه مرد دها و تلبیس است
او نه خال و نه عم که ابلیس است.سنائی.
ای بسا ابلیس آدم رو که هست
پس بهر دستی نباید داد دست.مولوی.
همچو ابلیسی که گفت اغویتنی
تو شکستی جام و ما را میزنی.مولوی.
پس اگر ابلیس هم ساجد شدی
او نبودی آدم او غیری بدی.مولوی.
مخور هول ابلیس تا جان دهد
هر آنکس که دندان دهد نان دهد.سعدی.
|| و فردوسی گاهی ابلیس گفته و از آن اهرمن دین زردشتی اراده کرده است :
شنیدی همانا که کاوس شاه
بفرمان ابلیس گم کرد راه.فردوسی.
بترسیم کو [ کیخسرو ] همچو کاوس شاه
شود کژّ و دیوش بپیچد ز راه
بگفتند با زال و رستم که شاه
بگفتار ابلیس گم کرده راه.فردوسی.
|| در فارسی گاه همزهء مکسورهء ابلیس را در ضرورت سقط کرده اند و بلیس گفته اند :
آن بلیس از خمر خوردن دور بود
مست بود او از تکبر وز جحود.مولوی.
گفت اگر دیو است من بخشیدمش
ور بلیسی کرد من پوشیدمش.مولوی.
آن بلیس از ننگ و عار کمتری
خویشتن افکند در صد ابتری.مولوی.
پرهنر را هم اگر چه شد نفیس
کم پرست و عبرتی گیر از بلیس.مولوی.
آن بلیس از جان از آن در پرده بود
یک نشد با جان که عضو مرده بود.مولوی.
آن امیر از حال بنده بی خبر
که نبودش جز بلیسانه نظر.مولوی.
- مثل ابلیس از لاحول گریختن؛ سخت از چیزی احتراز کردن.
-امثال: مکر زن ابلیس دید و بر زمین بینی کشید؛ فسون و نیرنگ زنان بسیار باشد.
(1) - Diabolos.
ابلیس
واژهنامه گوند (کردی به کردی و فارسی به کوردی)
ابلیس[ا] (ئیبلیس - iblîs)شەیتان، بێ ئومێد لە رەحمی خوا.
ابلیس
واژهنامه کاوه (فارسی به کردی)
ابلیس
(معریو/ا)ئەهریمەن، ئیبلیس، پەریڕەشک، پەری مێرگ، دۆزاک، دێبل، شەیتان، شیدان، گیانی بەدفەڕ، مرگ، مەلەکتاوس، هووت،
(معریو/ا)ئەهریمەن، ئیبلیس، پەریڕەشک، پەری مێرگ، دۆزاک، دێبل، شەیتان، شیدان، گیانی بەدفەڕ، مرگ، مەلەکتاوس، هووت،
ابلیس
واژهنامه آزاد ویکی پدیا
ریشه لغت:
فارسی
آوایش:
/اِبلیس/
اسم خاص:
ابلیس ادیان
1. در باورهای دینی، موجودی که باعث رانده شدن آدم و حوّا از بهشت شد، انسان را گمراه میکند و مظهر شرّ و بدی شمرده میشود. (ابالسه)، (ابالیس).
2. (شیطان)، (اهریمن)، موجودی خیالی و نامحسوس که همشیه بدخواه انسان است. کهنواژه:
3. ابلیس ممکن است در (زبان معیار باستان) بصورت اَبلهَ - (ایز) تلفظ میشده است، و کنایه از جنس مؤنث شرور بوده است. (آکله).
4. :در شاهنامه همسر (مرداس) و مادر (ضحاک) است . از کارهای شگرف او طراحی قتل همسر سپس برتخت نشاندن پسر و نزدیکی با اوست. بدین منوال در اذهان ملل باستان ابلیس ملکهای بود که با پسر خود وصلت نمود.
فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ لغت معین/ شاهنامه
فارسی
آوایش:
/اِبلیس/
اسم خاص:
ابلیس ادیان
1. در باورهای دینی، موجودی که باعث رانده شدن آدم و حوّا از بهشت شد، انسان را گمراه میکند و مظهر شرّ و بدی شمرده میشود. (ابالسه)، (ابالیس).
2. (شیطان)، (اهریمن)، موجودی خیالی و نامحسوس که همشیه بدخواه انسان است. کهنواژه:
3. ابلیس ممکن است در (زبان معیار باستان) بصورت اَبلهَ - (ایز) تلفظ میشده است، و کنایه از جنس مؤنث شرور بوده است. (آکله).
4. :در شاهنامه همسر (مرداس) و مادر (ضحاک) است . از کارهای شگرف او طراحی قتل همسر سپس برتخت نشاندن پسر و نزدیکی با اوست. بدین منوال در اذهان ملل باستان ابلیس ملکهای بود که با پسر خود وصلت نمود.
فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ لغت معین/ شاهنامه
ابلیس
دانشنامه آزاد ویکی پدیا
ابلیس شخصیتی در قرآن است که در کتاب مذکور یازده مرتبه از او یاد شده است. عمده حضور او در قرآن مربوط به داستان آدم است که خدا به فرشتگان دستور میدهد در برابرش سجده کنند اما ابلیس نمیپذیرد؛ نتیجتاً از بهشت رانده میشود. در کتاب تاریخ طبری در روایاتی از ابنعباس نقل شده: ابلیس از فرشتگان بود و نامش عزازیل بود و در زمین ساکن بود. فرشتگان ساکن در زمین جن نام داشتند. ابلیس به عبادت همی کوشید و در دانش از همه پیش بود و به همین سبب مغرور شد و در برابر فرمان خدا عصیان نمود.