پیام مشرق

اقبال لاهوری

خرده (۸)

اقبال لاهوری
طاقت عفو در تو نیست اگر خیز و با دشمنان در آ به ستیز
سینه را کارگاه کینه ساز سرکه در انگبین خویش مریز

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بر صداقت در رفتار و پرهیز از تزویر تأکید دارد. شاعر بیان می‌دارد که اگر بزرگواری و توانایی گذشتن از خطای دیگران در وجود انسان نیست، بهتر است که به جای پنهان‌کاری، رویکردی آشکار و شجاعانه در پیش بگیرد.

در ادامه، هشدار می‌دهد که درونی کردن خصومت و تبدیل سینه به کانون کینه، آسیب اصلی‌اش به خودِ فرد بازمی‌گردد. کینه ورزیدن، کامِ شیرینِ زندگی را به تلخی می‌آلاید و آرامش درونی را از میان می‌برد.

معنای روان

طاقت عفو در تو نیست اگر خیز و با دشمنان در آ به ستیز

اگر ظرفیت و توانایی لازم برای بخشیدن دشمنان خود را نداری، برخیز و به جای درگیری‌های پنهان، با شهامت و به صورت آشکار با آن‌ها مقابله کن.

نکته ادبی: عبارت در آ به ستیز، به معنای وارد شدن به میدان نبرد یا آغاز کردن ستیزه است.

سینه را کارگاه کینه ساز سرکه در انگبین خویش مریز

دلت را به محلِ ساختنِ کینه و نفرت تبدیل نکن؛ چرا که با این کار، شیرینیِ زندگی و آرامشِ جانِ خود را با تلخیِ حسد و انتقام‌جویی از بین می‌بری.

نکته ادبی: واژه انگبین به معنای عسل است و در اینجا استعاره‌ای از خوشی‌ها و لحظات شیرین زندگی به کار رفته است.

آرایه‌های ادبی

استعاره کارگاه کینه

تشبیه ذهن یا قلب به کارگاهی که در آن دائم افکار کینه‌توزانه تولید می‌شود.

استعاره و کنایه سرکه در انگبین مریز

آمیختن تلخی کینه با شیرینی زندگی که موجب تباهی آرامش فرد می‌شود.

تضاد عفو و ستیز / سرکه و انگبین

تقابل میان بخشش و جنگ، و همچنین تقابل میان شیرینی و تلخی برای تأکید بر پیام اصلی اخلاقی.