پیام مشرق

اقبال لاهوری

خرده (۶)

اقبال لاهوری
چشم را بینائی افزاید سه چیز سبزه و آب روان و روی خوش
کالبد ، را فربهی می آورد جامهٔ قز جان بی غم ، بوی خوش

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این قطعه شعر به بیان عوامل موثر در سلامت و تندرستی جسم و جان آدمی می‌پردازد. شاعر با ظرافت، عناصر طبیعت، زیبایی‌های بصری و آرامش روانی را به عنوان راهکارهایی برای تقویت قوای جسمانی و بینایی معرفی می‌کند.

در نگاه کلی، این ابیات تأکیدی بر تأثیر شگرف محیط پیرامون و حالات روحی بر فیزیولوژی انسان دارند و سبک زندگی سرشار از لطافت و زیبایی را ستایش می‌کنند.

معنای روان

چشم را بینائی افزاید سه چیز سبزه و آب روان و روی خوش

نگاه به سه چیز بینایی چشم را زیاد می‌کند: تماشای سبزه و گیاهان، نگاه به آب روان و دیدن چهره‌ی زیبا و خندان.

نکته ادبی: در این بیت، سه چیز به عنوان فاعلِ معنویِ فعلِ می‌افزاید عمل می‌کنند و واژگان به معنای لغوی خود در کهن‌الگوهای ستایش زیبایی به کار رفته‌اند.

کالبد ، را فربهی می آورد جامهٔ قز جان بی غم ، بوی خوش

پوشیدن لباس‌های ابریشمی، داشتن روحی فارغ از غم و استشمام رایحه‌های خوش‌بو، باعث فربهی، سلامت و تقویت جسم می‌شود.

نکته ادبی: واژه قز در متون کهن به معنای ابریشم است و کالبد به معنی جسم یا پیکر انسان است که در اینجا به معنای تقویت و تندرستی به کار رفته است.

آرایه‌های ادبی

مراعات نظیر سبزه و آب روان

ارتباط معنایی میان عناصر طبیعت که در کنار هم باعث نشاط می‌شوند.

کنایه جامه قز

اشاره به پوشش فاخر و لطیف برای آسایش و سلامت تن.