پیام مشرق

اقبال لاهوری

جمعیت الاقوام

اقبال لاهوری
بر فتد تا روش رزم درین بزم کهن دردمندان جهان طرح نو انداخته اند
من ازین بیش ندانم که کفن دزدی چند بهر تقسیم قبور انجمنی ساخته اند

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات فضایی انتقادی و بدبینانه نسبت به جریان‌های مدعی اصلاحات و تغییر دارند. شاعر جهان را به بزم‌گاهی کهنه تشبیه می‌کند که در آن عادت به ستیز ریشه‌دار است. در نگاه نخست، گویی دردمندان به دنبال طرحی نو برای برچیدن این بساط جنگ و ستیزند؛ اما شاعر بلافاصله با رویکردی کنایه‌آمیز، واقعیتِ نهفته در پس این ادعاهای بزرگ را برملا می‌کند.

او معتقد است آنان که به نام طرح نو گرد هم آمده‌اند، در واقع دغدغه‌ای جز کسب منفعت و تقسیم قدرت ندارند. تشبیه این افراد به کفن‌دزدانی که در پیِ تقسیمِ قبور هستند، نشان‌دهنده فساد و ریاکاری حاکم بر فضای مدعیانِ تغییر است که به جای بهبود وضعیت، تنها به فکر غارت و بهره‌برداری از لاشه این دنیایِ رو به زوال هستند.

معنای روان

بر فتد تا روش رزم درین بزم کهن دردمندان جهان طرح نو انداخته اند

برای اینکه شیوه جنگ و ستیز در این دنیای کهن و پرآشوب از بین برود، کسانی که از وضعیت موجود رنج می‌کشند، نقشه‌ها و برنامه‌های تازه‌ای را طراحی کرده‌اند.

نکته ادبی: تقابل میان رزم و بزم تضاد زیبایی است که استعاره از تعارضِ همیشگی در دنیاست. عبارت طرح نو انداختن کنایه از برنامه‌ریزی برای تغییری بنیادین است.

من ازین بیش ندانم که کفن دزدی چند بهر تقسیم قبور انجمنی ساخته اند

من بیش از این نمی‌دانم که گروهی از افرادِ پست و منفعت‌طلب که به کفن‌دزدان می‌مانند، گرد هم جمع شده‌اند تا بر سر تقسیم منافع و قدرت با یکدیگر توافق کنند.

نکته ادبی: کفن‌دزدی استعاره از کسانی است که از موقعیت‌های بحرانی سوءاستفاده می‌کنند. کلمه انجمن در اینجا بار معناییِ طنزآلود و منفی دارد و اشاره به تشکلی برای مقاصد شوم دارد.

آرایه‌های ادبی

تضاد رزم درین بزم

تقابل واژگان جنگ و مهمانی برای نشان دادن تضاد و تناقضِ حاکم بر جهان.

استعاره کفن دزدی

تشبیه کسانی که به ظاهر ادعای اصلاح دارند اما در باطن به دنبال غارت هستند به دزدانی که از مردگان مال می‌ستانند.

کنایه تقسیم قبور

کنایه از تقسیمِ قدرت، مناصب و غنایم میان گروهی سودجو.