پیام مشرق

اقبال لاهوری

میان لاله و گل آشیان گیر

اقبال لاهوری
میان لاله و گل آشیان گیر ز مرغ نغمه خوان درس فغان گیر
اگر از ناتوانی گشته ئی پیر نصیبی از شباب این جهان گیر

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات دعوت به تأمل در زیبایی‌های جهان و هم‌زمان، هشیاری نسبت به گذرِ عمر است. شاعر مخاطب را به زیستن در فضایی آکنده از لطافت فرا می‌خواند، اما بر این نکته تأکید دارد که باید از هر تجربه‌ای، درسی برای غنای روح آموخت.

در بخش دوم، نگاهی واقع‌بینانه به مسئله پیری و ناتوانیِ روح مطرح می‌شود؛ شاعر می‌کوشد تا با تشویقِ مخاطب به جست‌وجوی نشاطِ جوانی، نوعی پویایی و امید را حتی در میانِ سستی و فرسودگی، بیدار کند.

معنای روان

میان لاله و گل آشیان گیر ز مرغ نغمه خوان درس فغان گیر

در میان گل‌ها و لاله‌ها منزل کن و زندگی‌ات را در محیطی زیبا و دل‌انگیز آغاز کن.

نکته ادبی: آشیان گیر کنایه از اقامت گزیدن و آرامش یافتن در جایی است.

اگر از ناتوانی گشته ئی پیر نصیبی از شباب این جهان گیر

از پرنده‌ای که آواز خوش می‌خواند، راه و رسمِ ناله و فغان کردن را بیاموز.

نکته ادبی: پارادوکسِ زیبایی در ترکیبِ یادگیریِ فغان از نغمه‌خوان وجود دارد که اشاره به غمی پنهان در پسِ ظاهرِ خوشِ عالم است.

آرایه‌های ادبی

کنایه آشیان گیر

به معنای سکنی گزیدن و انتخابِ محلِ زندگی است.

تناقض (پارادوکس) درس فغان از مرغ نغمه‌خوان

شاعر از پرنده‌ای که ذاتاً سرشار از نغمه و شادی است، درخواستِ یادگیریِ اندوه دارد که بیانگرِ درکِ عمیق از جهان است.

استعاره شباب

نمادِ سرزندگی، امید و قدرتِ روحی در برابرِ پیری و انفعال است.