آی واژه

(صفت نسبی، منسوب به ارمن [= ارمنستان]) [armani] ۱. از مردم ارمنستان؛ ارمنستانی: کشیش ارمنی. ۲. تهیه‌شده در ارمنستان. ۳. از نژاد ارمن: ارمنیان جلفا. ۴. (اسم) زبانی از خانوادۀ زبان‌های هندواروپایی که در ارمنستان رایج است.

(صفت نسبی، منسوب به ارمن [= ارمنستان])
[armani]
۱. از مردم ارمنستان؛ ارمنستانی: کشیش ارمنی.
۲. تهیه‌شده در ارمنستان.
۳. از نژاد ارمن: ارمنیان جلفا.
۴. (اسم) زبانی از خانوادۀ زبان‌های هندواروپایی که در ارمنستان رایج است.

[اَ مَ] (ص نسبی، اِ)(1) منسوب بارمن. ارمینی. ارمنستانی. ارمن. مردی از ارمنستان. ج، ارامنه :
گفتم که ارمنی است مگر خواجه بوالعمید
کو نان گندمین نخورد جز که سنگله.
بوذر کشی.
نائرهء بیداد را بحدّی اشتداد داد که چند نفر هندو و ارمنی و مسلمان را در میدان نقش جهان اصفهان آتش افروخته سوختند. (مجمل التواریخ ابوالحسن گلستانه ص 9). و رجوع شود بعیون الانباء ج 1 ص78 و ایران باستان و فهرست آن و فهرست ایران در زمان ساسانیان تألیف کریستنسن ترجمهء رشید یاسمی. مؤلف قاموس الاعلام ترکی گوید: ارمنی، نام قومیست که در قسمت شمالی آسیای غربی و پاره ای از نقاط اروپائی مجاور آسیا متفرق و پراکنده زندگی میکنند و بشیوه و عادت جاری اقوام مغلوبه بصنعت و تجارت و امور صرافی مشغول و در شهرهای بزرگ ساکنند. فقط ارامنهء مقیم در آسیا و مهاجرین به استانبول و حوالی آن امروز بزبان ملی خود آشنا میباشند، اما آنانکه در سرزمین آناطولی اقامت گزیده زبان دیگری غیر از زبان ترک نمیدانند و ترکی جایگزین زبان ملی آنها گشته و معلوم نیست که اینان اصلاً ارمنی و یا از اهالی قطعات قدیمهء اناطولی مانند کاپادوکیا و فریجیا (فریکیه) بوده و بمناسبت همکیشی با ارامنه خود را ارمنی نامیده اند اگر بنظر بیاوریم که ارامنه اصولاً در حفظ زبان ملی خود بسیار ساعی میباشند احتمال فوق قوی تر خواهد بود. عدهء ارامنه ای که در روی کرهء ارض زندگی میکنند به دو میلیون بالغ میشود و همگی مسیحی هستند و قسم اعظم اینان تابعمذهب مخصوص میباشند. یک فرقه از آنان هم کاتولیک و عدهء کمی پروتستانند. اسقف کبیر ارامنه در قریهء اچمیادجین اقامت دارد. این قریه در کشور روسیه، در نزدیکی شهر ایروان واقع شده. علاوه بر این چهار اسقف کبیر دیگر دارند که یکی از آنان در قسطنطنیه، دوم در بیت المقدس، سوم در سیس، و چهارم در اخلاط مقیم است، کاتولیک ها هم اسقفی دارند که از جانب قسیس تصدیق و اجازه دارد. ارامنه مردمان بسیار مستعد و باهوشند و در صنعت و ایجاد طرایف و ظرایف مهارت دارند. هنروران چابکدست و دقیق در میان آنان بسیار است. بهمت و غیرت اینان صنعت چاپ و امور مربوط بطبع و نشر مطبوعات در کشور عثمانی رواج و ترقی یافته قالب ریزی حروف عربیه بتوسط آنان رایج شده است و در این اواخر برای نشر معارف در زبان ملی خود کوشش فراوانی کرده و بسیار ترقی کرده اند. در تجارت و امور صرافیه هم خبره اند و در هرجا باشند گرسنه نمی مانند، فقط در پاره ای از نقاط کشور و علی الخصوص در اناطولی فعالیت صرافی و اِنهماکشان در امور مرابحه بضرر اهالی تمام میشود. ارامنه در تواریخ خود هجرت جدّ امجد خود حایغ (هایگ) را از بابل بحوضهء فرات یاد کنند. بنابراین باید بگوئیم اینان هم مانند همسایگان خود یعنی کلدانیان، آسوریان و سریانیان به زمرهء امم سامیه داخلند، شکل و سیماشان هم تا اندازه ای مساعد این فرضیه میباشد(2) ولی معیار صحیح مردم شناسی یعنی زبان این مطلب را تصدیق و گواهی نمیکند. از نظر زبان شناسی باید بگوئیم که ارامنه از امم آریائی و از حیث نژاد به جنس ایرانی بسیار نزدیک میباشند.
قضیهء هجرت حایغ از بابل قابل قبول است ولی در این صورت باید گفت که ارامنه از ابتدای حال تابع و منسوب بدیگر اقوام بوده و حایغ سمت جدّ اقدمی این طایفه را نداشته است. در هر حال ارامنه مانند اکراد از شعبهء ایرانی امم آری هستند از زمانهای باستانی و علی الخصوص در دورهء اشکانیان در تحت ادارهء ایرانیان بوده و دین و اخلاق مشترک با اینان داشته اند. ارامنه در قرن چهارم میلاد نصرانیت را پذیرفته و کتابهای متعددی بزبان ارمنی دربارهء دین جدید خود نگاشته اند. زبان این کتابها بغایت فصیح و بلیغ میباشد و چنین مستفاد میشود که زبان ارمنی در همان زمانها به حد کمال رسیده و ادبیات کاملی داشته است و بالطبع قبل از نصرانیت آثار علمی و ادبی مهمی در این زبان تألیف کرده بودند، ولی تعصب و شور دین جدید به بهانهء آثار و علائم کفر آن نوشته ها را چنان بباد فنا داد که امروز نمونهء کوچکی هم از آن اوراق دیرینه در دست نیست. میان زبان قدیم ارمنی با زبان کنونی تفاوت فاحش موجود است و زبان باستانی بغایت وسیع و فصیح میباشد و زبان جدید کلمات بسیاری از السنهء مختلفه اخذ کرده و شیوهء ترکیب کلامش هم کاملاً تابع قواعد ترکی گشته. در باب مشابهت و مناسبات زبان ارمنی با السنهء آریائی و مخصوصاً زبان فارسی تألیفات کثیری در زبان آلمانی و دیگر السنهء اروپائی شده است.
-گِلِ ارمنی؛ قسمی خاک سرخ رنگ که از ارمنستان آرند و بر اورام حاد طلی کنند و سود دارد.
(1) - Armenien. (2) - چنانکه در مادهء ارمنستان گفته شد ارمنیان از نژاد هندواروپائی هستند و بکلی با نژاد سامی اختلاف دارند.

[اَ مِ] (ص نسبی) منسوب به ارمینیه. (منتهی الارب). نسبت به ارمینیه اَرْمِنی است برخلاف قیاس بفتح همزه و کسر میم. (معجم البلدان ذیل کلمهء ارمینیه).

[اَ مَ] (اِخ) یکی از سرداران ایران بزمان یزدگرد سوم ساسانی در جنگ با عرب :
چو کلبوی طبلی و چون ارمنی
بجنگند با کیش آهرمنی.فردوسی.

ارمنی[ص - ن] (ئەرمەنی - ermenî)خەەڵکی ئەرمەنستان، ئەرمەنستانی.

قه‌ومی هه‌رمه‌نی یان هه‌مان ئه‌رمه‌نی

ریشه لغت:
زبان معیار باستان
آوایش:
/اَرمَنی/
صفت نسبی:
اَرمنی
1. منسوب به قوم (ارمن)، (ارامنه)، اهل کشور (ارمنستان). (زبان ارمنی).
2. ممکن است همان قوم (آرمان باستانی) باشد که در کنار اقوام دیگر مانند (ماد)، (ماننا)، و (پارسوآ) از مستعمرات سلاطین (آشور) بودند.

انگلیسی: (armenian)

فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ لغت معین/ فرهنگ شمس

* ارمنی یا ارمنستانی به معنی شهروند کشور ارمنستان است. * ارمنیان * زبان ارمنی * الفبای ارمنی * عددنویسی ارمنی رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی زبان و ملیت