آی واژه

( اَ) [ ع - فا. ] (ص نسب.) (مرکب از اب: پدر + یای نسبت: پدری) پدری، صلبی.

( اَ) [ ع - فا. ] (ص نسب.) (مرکب از اب: پدر + یای نسبت: پدری) پدری، صلبی.

(اَ بِ یّ) [ ع. ] (ص.) ابا کننده، سرکش، انکار کننده.

( اَ) [ په. ] (ق.) بی، بدون.

(اسم) [عربی]
[abi] پدر.

(پیشوند) [قدیمی]
[abi]
۱. = بی: ابی‌کرانه، ابی‌رنج، ♦ ابی‌دانشان بار تو کی کشند/ ابی‌دانشان دشمن دانشند (ابوشکور: شاعران بی‌دیوان: ۹۲).
۲. (حرف اضافه) = بی: ♦ جوان گرچه دانا بُوَد با گهر / ابی آزمایش نگیرد هنر (فردوسی: ۳/۳۰۹).

(صفت نسبی، منسوب به اَب) [عربی. فارسی] [قدیمی]
[abi] پدری.

(صفت) [عربی: ابیّ] [قدیمی]
[abi] اباکننده؛ سرکش؛ سرباززننده.

[اَ] (حرف اضافه، پیشوند) (از پهلوی اَوی) بی. بلا. بدون :
ابی دانشان بار تو کی کشند
ابی دانشان دشمن دانشند.ابوشکور.
ابی آنکه دیده ست پستان مام
بخوی پدر بازگردد تمام.فردوسی.
ابی او که اورنگ شاهی مباد
بزرگی و بزم سپاهی مباد.فردوسی.
ابی پر و پیکان یکی تیر کرد
بدشت اندر آهنگ نخجیر کرد.فردوسی.
ابی تو مبادا جهان یکزمان
نه اورنگ شاهی و تاج کیان.فردوسی.
ابی تیغ تو تاج روشن مباد
چنین باد بی بت برهمن مباد.فردوسی.
بدو گفت گشتاسب کی شهریار
ابی تو مبیناد کس روزگار.فردوسی.
بزرگان پیاده پذیره شدند
ابی کوس و توغ و تبیره شدند.فردوسی.
بفرّ خداوند خورشید و ماه
که چندان نمانم ورا دستگاه
که برهم زند مژه زیر و زبر
ابی تن بلشکر نمایمش سر.فردوسی.
بفرمود [منیژه] تا داروی هوش بر
پرستنده آمیخت با نوش بر
بدادند و چون خورد شد مرد [ بیژن ] مست
ابی خویشتن سرش بنهاد پست.فردوسی.
به نارفته در جامه گریان شدند
ابی آتش از درد بریان شدند.فردوسی.
بهشتم نشست از بر گاه شاه
ابی یاره و گرز و زرین کلاه.فردوسی.
ز گردان کسی را ابی نام تر
بجنگ دلیران بی آرام تر.فردوسی.
بیاورد چندان زر و خواسته
ابی آنکه زو شاه بد خواسته.فردوسی.
تو زین پندها هیچگونه مگرد
چو خواهی که مانی ابی رنج و درد.
فردوسی.
جوان ارچه دانا بود باگهر
ابی آزمایش نگیرد هنر.فردوسی.
چو گردنده گردون بسر بر بگشت
شد از شاهیش سال بر سی وهشت
... ز خسرو بشد فر شاهنشهی
ابی تاج ماند او بسان رهی.فردوسی.
چو یزدان کسی را کند نیکبخت
ابی کوشش او را رساند به تخت.فردوسی.
زن و زاده در بند ترکان شوند
ابی جنگ دل بر ز پیکان شوند.فردوسی.
سپه پهلوانان ابی انجمن
خرامند هردو بنزدیک من.فردوسی.
سر تخت ایران ابی شهریار
مرا باده خوردن نیاید بکار.فردوسی.
شما شاد باشید و فرمان برید
ابی رای او یک نفس مشمرید.فردوسی.
مبادا که از لشکری یک سوار
ابی ترک و بی جوشن کارزار...فردوسی.
مرا دید گفت اینهمه غم چراست
جهانی پر از کین ابی نم چراست؟فردوسی.
نخورد ایچ می نیز شادی نکرد
ابی بزم بنشست با باد سرد.فردوسی.
وزین مرز پیوسته تا کوه قاف
بخسرو سپارم ابی جنگ و لاف.فردوسی.
همه زار با شاه گریان شدند
ابی آتش از درد بریان شدند.فردوسی.
بگیتی درون شاد و خرم بود
برفتن ز دشمن ابی غم بود.فردوسی.
بدان منگر که سرهالم بکار خویش محتالم
شبی تاری بدشت اندر ابی صلاب و فرکالم.
طیان.
خیال شعبدهء جادوان فرعون است
تو گفتی آن سپهستی ابی کرانه و مر.
عنصری.
همیشه نام نیکو دوست دارد
ابی حقی که باشد حق گزارد.
(ویس و رامین).
اگر مردم اندک بدی گر بسی
ابی باژ نگذشتی از وی کسی.اسدی.
ابی زحمت نیابی تندرستی
ابی محنت نیابی هیچ رستی.زراتشت بهرام.
ابی حکم شرع آب خوردن خطاست
و گر خون بفتوی بریزی رواست.سعدی.
-ابی شمار؛ بی حساب.

[اَ] (ص نسبی) (مرکب از اب، پدر + یای نسبت) پدری. صُلبی. مقابل امی و بطنی.
-اخت ابی؛ خواهر پدری. خواهر صلبی.

[اَ] (ع اسم + ضمیر) (مرکب از اب، پدر + یای متکلم وحده) پدر من.

[اَ] (ع اِ) اَب، در حالت جری: ابوبکربن ابی قحافه. علی بن ابیطالب.

[اَ بی ی] (ع ص) اباکننده. سرزننده. سرکش. جامح. ممتنع. آنکه سر باززند از. انکارکننده: و شرف نفس هرآینه از تحمل حیف ابی تواند بود (؟).
همچنانکه این جهان پیش نبی
غرق تسبیح است و پیش ما ابی.
مولوی.
عقل زان بازی همی یابد صبی
گرچه باعقل است در ظاهر ابی.
مولوی.
|| گشن بز که بول بوید. (زوزنی). مؤنث: اَبیّه.

[اَبْ با] (اِخ) نام نهری میان کوفه و قصر بنی مقاتل. || نام نهری بواسط عراق. || نام چاهی بمدینه بنی قریظه را. || نام چاهی بمدینهء طیبه.

[اُ بَی ی] (ع اِ) نامی از نامهای مردان عرب.

[اَ بی ی] (ع اِ) نامی از نامهای مردان عرب. || شیر. اسد.

[اَبْ بی] (ص نسبی) منسوب به ابّ، شهری به یَمَن.

[اُ بَی ی] (اِخ) ابن دعثعث الخثعمی. قاتل معدیکرب پدر عمرو. رجوع به حبط ج1 ص139 شود.

ابی

بی(ق‌نفی): : به‏بێ، به‌بێی، بێ،
متمرّد(ع/ص): ئاخی، ئەشقی، ئەشقیا، ئەل، ئەڵمرتگە، بلەوەز، ‏بارنه‌بەر، بارنەوەر، بەدسەر، بەڕقداچوو، بەقسەنەکەر، بەگیڕەو سەرسەخت، بەلەسە، بێعار، بێگۆش، بێگوك، بێگوێ، بێگەڤز، په‌تبڕ، په‌تپسێن، پەڵپگر، پێچەقێن، پێداگر، پێگر، جەڕدار، چڵەک، چەق، چەڵەک، چیڕ، حەنگر، حێچ، ختمی، خرس، خۆڕا، خۆلێلادەر، دڵ ڕه‌بەن، دەڕکەوەچوو، ڕەچووکار، زارزار، زڕ، ژبەرڤەچوو، سمنج، سوْڕ، سەربزێو، سەر بڵندکەرەوە، سەرئەڵر، ئەڵگر، بەرزکەرەوە، سەرپێچ، سەرچەوت، سەرڕەق، سەرزەیە، سەرسەخت، سەرسەنگ، سەرشەق، سەرکەش، سەرکێش، سەرگورز، سەروشْک، سەرەخەر، سەرەڕۆ، سەرهشک، سەرهوویشک، سەرهەڵێنەر، سەر هیشک، سەهەندە، سەهنگە، سەهەنە، سینکەر، شەره‌ت، شەقی، شێوارە، عاسی، عاسیە، عیناد، قڕنیس، قیڕسیچم، قیڕسیچمە، قینگر، کرێڵ، کەرهاتوو، کەرەمسۆ، کەڕەنسۆ، کەلله‌‏با، کەللەزاور، کەللەڕەق، کەللەشەق، کەلهەش، کەمۆت، کەنهەش، گۆشنەگیر، گونڕەش(انسان)، گوْك نەسمتی، گۆك هشک، گوێ نه‌‏بیس، گوێنه‌‏‏بیست، گوێنەدەر، گوێنەگر، گەدگیر، گەده‌‏بەل، گەڕ، گەگر، لا، لابار، لابەلا، لا ڕێ، لاسار، لامۆفەک، لنج، له‌‏ج، لەسار، لەسەر، ماڕز، مانگر، مقڕ، مکوڕ، مله‌‏پێچ، ملهوڕ، ناعار، نا فەرمان، نه‌‏بیس، نه‌‏بیست، نەساز، نەگریس، نەگونجاو، نەگوهدار، هەرزە، هەڵەشە، یاخی، یاغی،

اَبی
اَبی :(اَ۔۔ بیْ) چو کہ "اَبّو" ءَ بَھمان گالے بلے گیشتر پہ چیزءِ بازی ءُ مزنی ءَ

اَبّی
اَبّی :( اَبْ ۔۔ بِیْ ) مزینں چیزے ءِ گِندگ ءَ گُڑگ ءُ پہ تاھیری گْوشگ

اِبّی
اِبّی :(اِبْ ۔۔ بِیْ ) مردینی نامے

ریشه لغت:
عربی
آوایش:
/اَبی/
صفت نسبی:
اَبی
1. پدری، صلبی؛ مرکب از (اب): پدر باضافه یای نسبت: پدری.
2. در عربی حالت جَرّ کلمه بکار می‌رود و معمولا به همراه یک اسم کنیه میسازد. ابی‌القاسم، ابی عبدالله. صفت: اَبٓیّ
3. ابا کننده، سرکش، انکار کننده.
==زبان دیگر==
ریشه لغت:
پهلوی
قید:
اَبی
4. بی، بی‌تو، بدون تو.
5. :فرستاده گفت ای گرانمایه شاه/ ابی تو مبیناد کس پیشگاه «(فردوسی)»

فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ لغت معین/ شاهنامه