آی واژه

(~. اَ) (ص فا.) ۱- کسی که در جشن‌ها مردم را سرگرم کرده، آتش روشن می‌کند و شعله آن را در دهان خود فرو می‌برد و بیرون می‌آرد، و از مردم پول می‌گیرد. ۲- فتنه انگیز. ۳- چیزی که با آن آتش روشن کنند، آتشگیره.

(~. اَ) (ص فا.)

۱- کسی که در جشن‌ها مردم را سرگرم کرده، آتش روشن می‌کند و شعله آن را در دهان خود فرو می‌برد و بیرون می‌آرد، و از مردم پول می‌گیرد.

۲- فتنه انگیز.

۳- چیزی که با آن آتش روشن کنند، آتشگیره.

[تَ اَ] (نف مرکب، اِ مرکب)موقد و گیراننده و روشن کنندهء آتش :
ظرافت آتش افروز جدایی است
ادب آب حیات آشنایی است.؟
|| ظرفی سفالین بهیأت جمجمهء آدمی که گویند از مخترعات جالینوس است و سوراخی تنگ دارد. و چون آن را درون آب فروبرند آب بخود کشد و سپس چون بکنار آتش نیم افروخته گذارند و گرم شود بخاری از سوراخ به آتش دمد و آتش را برافروزد. و آن را به فارسی دمه و آتش فروز و آذرافروز و آذرفروز و آذرافزا و آذرفزا نیز گویند و به عربی جُرّهء مثقبه خوانند. || وَقود. آتش افروزنه. آتش افروزه. آتش افروزینه. آتش گیره. یعنی هر چیزی که بدان آتش افروزند از پنبه و خار و خاشاک و رکوی نیم سوخته. || مطبخی :
کآفتاب سپهر با همه قدر
آتش افروز دیگدان من است.سنائی.
|| هر یک از افراد هیأتی که از چند روز بنوروز مانده تا سیزدهم فروردین برای تفریح و شادمانی مردمان باشکال مضحک درمی آمدند و با ساز و آواز در کوچه ها میگشتند و از مردم چیزی می ستدند. و آن را کوسه گلین نیز می گفتند. و بی شبهه این رسم باقیماندهء رکوب کوسج و میر نوروزی است.
- مثل آتش افروز؛ جامه های نامتناسب و کوتاه و بلند دربرکرده.
|| نام مرغی که آن را ققنس(1) گویند. || محضب. مسعر. مسعار. محراک. محرث. محراث. آتش کاو. اسطام. سطام. تنورآشور. چیزی که بدان آتش آشورند. || سوختهء هر چیز که بدان آتش افروزند. (برهان). || نام ماه یازدهم از سالهای ملکی یزدجردی. (برهان).
(1) - اصل این کلمه بیونانی فُای نیکس (Phoinix) است و آن مرغی است که مطابق افسانه های قدیم یونانی قرنها میزیسته و در پایان حیات تودهء هیمه گرد کرده و خود را در آتش میسوخته و از خاکسترش ققنس دیگری بوجود می آمده است. و نیز نام سازی بوده است از اختراعات مردم فینیقیه. و رجوع به ققنس شود.

آتش افروز[افا] (ئاتش ئەفرووز - ateş efrüz)هەر شتێک ئاگری پێبکرێتەوە، بەو کەسەش دەگوترێ کە ئاگر هەلایسێنێ، فیتنەگێڕ، دەستەچیلە.

آتش افروز
(افا)
آتش‌افروزنه‌‌‌: ئاگربەرە، ئاگرگڕە، ئاگرگیرە، ئاورگر، ئاورگرە، بناورە، بناگر، بنئاگر، بەرچاوکە، پەژک، پیفک، چاوئاگر، چاوداگیرسێن، چاوڕەشکەنە، چاوڕونکە، چاوگی ئاگر، دەساگر، دەساور، دەسایەر، دەسئاگر، دەستەچیلە، دەسکەچیلە، دەسەچیلە، ژێرئاگرە، شنکی، فرووکە، قاو، گەرس‌وگێڵ،
فتنه‌گر: ئاخافتن ‌ڤەگوهێز، ئاژاوەچی، ئاژاوەگێڕ، ئاشوو، ئاشووبگێڕ، ئاگرخۆشکەر، ئاگرخۆشکەرە، ئاگرْ ژێرْ خوەڵەکوو، ئاگرْ ژێرْ کەێ، ئاگرۆک، ئاگرەکووڵ، ئاگری‏بنکایە، ئاگری‌ژێرکا، ئاوری ‌بنکا، ئاوری‏بنکایە، ئەرخە، ئەرغە، بشێو، بشێونە، بنگڵتە، بەئاژاوە، بەد کار، بەذکار، بەزاجکەر، بەزاچکەر، بەزاخ، بەکرۆک، پبشێونە، پنه‌پیتۆ، پەرێشانکار، پەریشانکەر، پەشانۆ، پیره‌پتوون، پێکوڵچێن، پیلانگێڕ، تەڵاقڕەش، تێچێن، تێکدەر، جنگن، چاڵهۆرکەن، چوخۆر، چوکڵەهۆرخزن، چوکڵەشکێن، چوولوو، خمشێوێن، خوم شێوێن، خومەشوێنکە، خومەشوێنە، خومەشێونە، خه‌بەرگوهێز، داشونێر، دۆخمان، دووپڵ، دووڕاز، دووزمان، دووزە لە قنگ، دوەزوان، زمانشڕ، سۆدرە، سەرەسۆدرە، سەهنگە، سەهندە، سەهنە، سەهەندە، شۆفار، شووفار، شەڕبەشاران، شەڕەنگێز، شەڕهەڵایسێن، شەڕهەڵخڕێن، شەیتان، شەیتانی کەر، شێوێنەر، عەوان، فتنە، فتنەچی، فتنەهلێخ، فەسات، فەساد، فیتنە، فیتنەچی، قسه‌بەر، قسەراگوێز، قوڵەفندە، قوڵەفیتنە، قەسەڤەگوهێز، قنگبەگێچەڵ، قوونبەگیچەڵ، کارخراپکەر، کتکەنەفتینە، کلکەنەفتینە، کوڵەوەیباب، کوڵەوەیواو، که‌‏تنگێڕ، کێشەهەڵایسێن، گۆبەندگێڕ، گۆبەنگێڕ، گوڵکە، گوویین، گێرەشێوێن، مایەفتنە، مایەفیتنە، مفسیت، مفسید، مفه‌‏تین، ناخار، نەئال، نێوان ‌تێکدەر، وەیشووم، وەیشوومە، هەرمۆ، هێوچی،
آتش‌روشن‌‏کن: ئاگرپێکەر، ئاگرخۆشکەر، ئاگردایسێن، ئاگرکەرەوە، ئاگرگەشێن، ئاگروێکەر، ئاگر هەڵایسێن، ئاورکەرەوە، ئاورهەڵایسێن، ئەیرهۆرخزن،

وێکه‌ر

ریشه لغت:
فارسی
آوایش:
/آتش/اَفروز/
صفت فاعلی:
آتش‌افروز
1. (مجاز): ایجاد کننده فتنه و فساد، (فتنه انگیز).
2. کسی که در جشن‌ها مردم را سرگرم کرده، آتش روشن می‌کند و شعلة آن را در دهان خود فرو می‌برد و بیرون می‌آرد، و از مردم پول می‌گیرد.
3. چیزی که با آن آتش روشن کنند، (آتشگیره).

فرهنگ لغت معین
فرهنگ بزرگ سخن

(En:tinder)

آتش‌افروز ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد: * آتش‌افروز (رمان) * آتش‌افروز (فیلم) * آتش‌باز (آتش‌افروز) * جواد آتش‌افروز