دیوان اشعار - رباعیات

سلمان ساوجی

رباعی شمارهٔ ۹۶

سلمان ساوجی
شعر تو که هست قوت جان مردم آورد به ما رقعه رسان مردم
بر مردمک دیده نهادم سخنت مشهور شد این سخن میان مردم

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

در این ابیات، شاعر به وصف تأثیرگذاری عمیق کلام خود بر جان و روان مخاطبان می‌پردازد. او شعر خویش را به منزله خوراکی روحی و مایه‌ی حیات برای مردم معرفی می‌کند که توانسته است پیوندی استوار و صمیمانه میان او و جامعه ایجاد کند.

فضای حاکم بر این سروده‌ها، حاکی از عزیز شمردن کلام و گسترش شهرت آن در میان مردم است. شاعر با بهره‌گیری از تصویرسازی‌های لطیف، نشان می‌دهد که چگونه سخنش به واسطه‌ی گیرایی و محتوای جان‌بخش خود، در کانون توجه و احترام مخاطبان جای گرفته است.

معنای روان

شعر تو که هست قوت جان مردم آورد به ما رقعه رسان مردم

شعر تو همچون غذایی روح‌بخش است که جان مردم را تازه می‌کند و به آنان زندگی می‌بخشد.

نکته ادبی: واژه «قوت» در اینجا به معنای غذا و مایه حیات به کار رفته و استعاره‌ای از آرامش‌بخش بودنِ کلام است.

بر مردمک دیده نهادم سخنت مشهور شد این سخن میان مردم

آن کسی که وظیفه‌اش رساندن نامه‌ها و پیام‌های مردم است، این شعر تو را نیز برای ما به ارمغان آورد.

نکته ادبی: «رقعه» در متون کهن به معنای نامه یا نوشته‌ای کوتاه است و «رقعه‌رسان» در مقامِ پیک و نامه‌بر به کار رفته است.

آرایه‌های ادبی

استعاره قوت جان

تشبیه شعر به غذایی که جانِ آدمی را تغذیه می‌کند، نشان‌دهنده تأثیر حیاتی آن است.

کنایه بر مردمک دیده نهادن

کنایه از نهایتِ احترام، عزیز شمردن و در کانون توجه قرار دادنِ یک موضوع.

اشتقاق مردم و مردمک

بهره‌گیری از قرابت لفظی و ریشه‌شناسی واژگان برای ایجاد موسیقی درونی و پیوند میان مفاهیم.