دیوان اشعار - رباعیات

سلمان ساوجی

رباعی شمارهٔ ۴۵

سلمان ساوجی
آورد بهم تیر و کمان را در دست تیر آمد و در خانه خویشش بنشست
آمد به سر تیر کمان خانه فرو انصاف که نیک از آن میان بیرون جست

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این سروده، توصیفی هنرمندانه و صریح از فن تیراندازی و هم‌افزایی میان کمان و تیر است. شاعر با زبانی ساده، مرحله‌به‌مرحله آماده‌سازی ابزار و لحظه پرتاب را ترسیم می‌کند.

فضای شعر، فضایی عمل‌گرایانه و ستایش‌گر از مهارت تیرانداز است که با نگاهی دقیق به جزئیات مکانیکیِ جای‌گیری تیر در کمان، بر کارآمدی و دقتِ حرکت تأکید دارد.

معنای روان

آورد بهم تیر و کمان را در دست تیر آمد و در خانه خویشش بنشست

تیرانداز تیر و کمان را در دست گرفت و تیر دقیقاً در جایگاه خود، یعنی زه یا محل استقرارش جای گرفت.

نکته ادبی: واژه «خانه» در اینجا استعاره از زه یا محل استقرار انتهای تیر بر روی کمان است که نشان‌دهنده دقت شاعر در توصیف فنی است.

آمد به سر تیر کمان خانه فرو انصاف که نیک از آن میان بیرون جست

نوکِ تیر به محلِ مناسب روی کمان تکیه کرد؛ انصافاً باید گفت که تیر با مهارت و شتابی عالی از آن میان رها شد و به سوی هدف رفت.

نکته ادبی: عبارت «انصاف که» در اینجا به معنای «حقیقتاً» یا «به‌درستی که» است و برای تحسینِ کیفیت عملِ تیراندازی به کار رفته است.

آرایه‌های ادبی

استعاره خانه تیر

تشبیه جایگاهِ قرارگیری تیر بر روی کمان به «خانه» که نشان‌دهنده امنیت و جایگاهِ طبیعیِ تیر در آن نقطه است.

تصویرسازی بیرون جست

استفاده از فعل حرکتی برای نمایشِ سرعت و جهشِ تیر پس از رها شدن از زه کمان.