دیوان اشعار - قطعات
قطعه شمارهٔ ۱۱۵
سلمان ساوجیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این قطعه اشعار در رثای سلطان اویس سروده شدهاند و فضایی عمیقاً حزنآلود و سوگوارانه دارند. شاعر، مرگ این پادشاه را به غروب ناگهانی ماه در میان ابرهای تیره تشبیه کرده و اندوهی فراگیر را ترسیم میکند که نه تنها یاران، بلکه پیکره حکومت و دین را در بر گرفته است.
معنای روان
پادشاهی که همچون ماه در آسمانِ مملکت میدرخشید، ناگهان در ابرهای تیره و تارِ اندوه و افسوس پنهان شد.
نکته ادبی: میغ در زبان فارسی کهن به معنای ابر است و در اینجا استعاره از مرگ و تیره روزی است.
از شدت این حسرت و اندوه، همه چیز (حتی اجزای بدن و ابزار کار) در حیرت و پشیمانی ماندهاند.
نکته ادبی: اشاره به کنایه دندان بر لب گزیدن یا دست بر دندان نهادن که نشاندهنده شدت اندوه و افسوس است.
تا ابد و همیشه، مملکت و آیینِ مردم بر از دست رفتن و مرگِ شاه اویس، افسوس و دریغ میخورند.
نکته ادبی: زوال در اینجا به معنای مرگ و نابودی است و تکرار واژه دریغ، نشاندهنده استمرار و شدت حزن است.
آرایههای ادبی
تشبیه پادشاه به ماه که منبع نور و هدایت در آسمانِ مملکت است.
تشبیه مرگ و اندوهِ حاصل از آن به ابری تیره که مانع درخشش ماه شده است.
کنایه از شدت پشیمانی و حسرت که انسان را به دندان گزیدن وا میدارد.