دیوان اشعار - قطعات

ای هلالِ ماهِ نخستینِ دولت و ای کسی که مایه فخر و بزرگیِ دین و دنیایی؛ آن‌چنان جایگاه و مقامِ بلندی داری که خورشیدِ درخشان نیز در برابر فروغِ تو یارای برابری و رضایت نداشت.

تو را به هلالِ ماه تشبیه کردم، تنها به این دلیل که از تبارِ خورشید (نورِ حق و حقیقت) زاده شده‌ای؛ وگرنه در مقامِ مقایسه، نامِ ماه برای وجودِ تابناکِ تو، شایسته و در خورِ عظمتت نیست.

اگر در آغازِ خلقت، نافه (کیسه مشک) از عطرِ خوشِ خود دم بزند و ادعای برتری کند، حقیقتی است که بی وجودِ آهوی ختن و خطا (نافه) ممکن نبود؛ تو نیز چنین حقیقتی در وجودت نهادینه است.

اگر ابر در برابرِ بخشش و جودِ تو لافِ بزرگی می‌زند، آزرده مشو؛ چرا که ابر، گدایی بیش نیست که محتاجِ یم (دریا) است و گدا را صفتِ حیا و بزرگی نیست.

اگر تو اراده کنی و میانِ آب و آتش صلح برقرار سازی، دیگر در عالم میانِ این دو ضد، جنگ و ستیز و ماجرایی رخ نخواهد داد؛ قدرتِ تو برتر از قوانینِ طبیعت است.

کلامِ تو همواره آمیخته به عدالت و دادگری است و هیچ‌گاه از سخنِ حق خالی نمی‌شود؛ همان‌طور که تیغِ برنده هیچ‌گاه بدونِ درخشش و گوهری که بر آن است، معنا نمی‌یابد.

اگر عنایت و لطفِ تو تکیه‌گاهِ آسمان گردد، هیچ‌گاه قامتِ آسمان از سنگینیِ این بار خمیده نخواهد شد؛ قدرتِ تو قوام‌بخشِ عالم است.

در آن مکانی که تو برای استقرارِ مسندِ فرمانروایی‌ات انتخاب می‌کنی، جای شگفتی نیست اگر ستارگانِ فرقد نیز در برابرِ عظمتِ تو در زیرِ پا باشند.

امروز زمانه اساسِ دولتی را برای تو بنا می‌کند که در قطعیت و استواری، هیچ پایانی برای آن متصور نیست و جاودانه خواهد ماند.

در میدانِ نبردی که زمین از خونِ کشته‌شدگان پر می‌شود، اگر تو نباشی، هیچ‌کس جز تو نمی‌تواند عصای دستِ پیروزی (رمزِ پیروزی) باشد.

در آن جایگاهی که امورِ مملکت دچارِ بحران و گره می‌گردد، جز سرِ انگشتانِ تدبیرِ تو، کسی گره‌گشای این دشواری‌ها نیست.

اگر عنایت و رایِ روشنِ تو نباشد، سنبله (خوشه گندم/صورت فلکی) دیگر هیچ جوی (سهمی) از عطارد (سیاره دانش و کاتب) دریافت نخواهد کرد؛ همه امور تحتِ اراده توست.

خاصیتِ کهربا در ربودنِ کاه، بدونِ حمایت و عنایتِ تو بی‌اثر است؛ یعنی حتی قوانینِ مغناطیسی طبیعت نیز به اذنِ تو کار می‌کنند.

وقتی کارِ غلات و رزقِ مردم به عنایتِ تو وابسته شده است، تعجبی ندارد که اگر نظرِ لطفِ تو نباشد، نصیب و روزیِ من نیز حاصل نگردد.

حقوقِ خدمتِ ما و تلاش‌هایی که برای تو کرده‌ایم، بر شما آشکار است و هیچ‌کس در جهان نیست که این حقیقت را نداند و بر شما پوشیده باشد.

شهرتِ بخشندگی و کرمِ تو در میانِ همه مردم زبانزد است و هیچ دشمنی نمی‌تواند این حقیقتِ آشکار را انکار کند.

کرم و بخشش، میراثِ اجدادیِ توست که از گذشتگان به تو رسیده است؛ حال که این خویِ نیکو در تو هست، چرا نسبت به من (که سائلِ تو هستم) دریغ می‌ورزی؟

هدیه کوچکی که فردِ کریمی چون تو برای شخصی مثلِ من می‌فرستد، اگر آن را ناچیز بدانی و از بین ببری (یا باطل کنی)، شایسته بزرگیِ تو نیست.

شاعران همواره از سخاوتمندان توقعِ بخشش داشته‌اند؛ اما برعکسِ آن، اینکه بخشنده از شاعر توقع داشته باشد (بدونِ عطا)، رسمِ جوانمردی نیست.

در آغاز، درد و رنجِ مرا نادیده مگیر و مایه دردِ من مشو؛ چرا که دردِ دنیا همیشه هست، اما اگر از ابتدا به آن توجه نشود، ریشه می‌دواند و افزون می‌گردد.

پادشاهانِ بزرگ در آرزویِ آنند که من آن‌ها را ستایش کنم؛ حال جای شگفتی است که چرا جنابِ شما رغبتی به این ثناگویی و مدحِ من ندارید؟

من از تو تنها عنایت و توجه می‌خواهم؛ این‌که در میانه این لطف، پاداشِ مادی (زر) باشد یا نباشد، برای من چندان مهم نیست و ساده است.

سخن را به درازا کشاندم، چرا که زمان، زمانِ دعاست؛ و می‌دانم که هیچ سخنی برای تو بهتر و دلنشین‌تر از دعا کردن برای تو نیست.

همیشه دولت و پایداریِ تو برقرار و باقی باد؛ چرا که هیچ نعمتی در جهان، برتر از بقایِ دولت و شکوهِ تو نیست.