دیوان اشعار - غزلیات

زمانی به حقیقتِ کمالِ معنوی می‌رسی که از آدابِ ظاهریِ عبادت دست بکشی و با معشوقِ حقیقی خلوت کنی؛ این مقام تنها زمانی حاصل می‌شود که از سجاده‌یِ تقوا برخیزی و به جایگاهِ مستی و بیخودیِ عرفانی وارد شوی.

اگر شوقِ گیسویِ یار در دلت جوانه بزند، بی‌اختیار برمی‌خیزی و مشتاقانه به سویِ زنجیرِ عشق که مایهٔ گرفتاریِ عاشقان است می‌روی تا همچون دیوانه‌ای فارغ از عقلِ مصلحت‌اندیش در آن جای بگیری.

اگر رایحه‌ای از باغِ وصلِ او به مشامت برسد و جانت را تازه کند، چنان دلبسته و شیدا می‌شوی که دیگر میل به نشستن در خانه و کاشانهٔ مادی نخواهی داشت.

تو گوهری از تبارِ آسمان و روحی الهی هستی؛ جایگاهت بلندتر از این است که به امورِ دنیوی دل ببندی. چرا از حقیقتِ خویش می‌گریزی و همنشینِ چیزهایی می‌شوی که با روحِ تو بیگانه‌اند؟

تو که در کمالِ زیبایی و شکوه، همچون طاووسِ عرشِ الهی هستی، چگونه می‌پسندی که در این دنیایِ فانی و ویران، مانندِ جغد (بوم) بنشینی و به پستی‌ها دل خوش کنی؟

به دیدهٔ بصیرت بنگر تا زیباییِ رویِ خویش را که بازتابی از جمالِ اوست ببینی؛ اگر خواهانِ حقیقتِ بی‌همتا هستی، باید به دریایِ معرفت غوطه بزنی.

تو خورشیدِ تابانی، پس شایسته نیست که از ذره‌ (موجوداتِ ناچیز) روی برتابی یا نورِ خود را از آنها دریغ کنی؛ تو که خود شمعِ فروزانی، چرا باید همنشینِ پروانه شوی و خود را درگیرِ سوختن کنی؟

اگر معشوق، همچون شمعی که پروانه را به آتش می‌کشد، تو را به مقامِ فنا و کشته شدن در راهِ عشق نشاند، نشانهٔ مردانگی و شجاعتِ تو این است که همچون پهلوانانِ میدانِ عشق، با استواری بنشینی و از نیستی نهراسی.

ای زاهد، مرا با وعده‌هایِ دور و درازِ فردا سرگرم نکن که این‌ها برایِ من افسانه‌ای بیش نیست. ای سلمان، تا کی می‌خواهی به این داستان‌هایِ بی‌حقیقت سرگرم باشی و به جایِ وصال، به افسانه‌ها تکیه کنی؟