مواعظ - مفردات

سعدی

بیت ۷۹

سعدی
گهی کاندر بلا مانی ... ... ... خدا خوانی چو بازت عافیت بخشد سر از طاعت بگردانی

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت‌ها به نقد رفتار ناپایدار انسان در برابر پروردگار می‌پردازد. زمانی که آدمی در رنج و دشواری گرفتار است، با اضطرار به درگاه خداوند روی می‌آورد، اما همین که به سلامت و رفاه می‌رسد، ناسپاس شده و از مسیر بندگی و طاعت فاصله می‌گیرد.

در حقیقت، شاعر این رفتار متزلزل را به تصویر می‌کشد تا نشان دهد ایمان واقعی نباید به شرایط بیرونی و رفاه دنیوی وابسته باشد و بندگی در خوشی و ناخوشی، نشان‌دهنده ارادت حقیقی است.

معنای روان

گهی کاندر بلا مانی ... ... ... خدا خوانی چو بازت عافیت بخشد سر از طاعت بگردانی

زمانی که در سختی و تنگنا گرفتار می‌شوی، با نیاز و التماس خداوند را به کمک می‌طلبی.

نکته ادبی: گهی مخفف گاهی؛ اندر به معنای در و بلا به معنای رنج و گرفتاری است.

آرایه‌های ادبی

تضاد بلا و عافیت

تضاد میان رنج و سختی با سلامت و تندرستی برای نشان دادن تغییر احوال انسان.

تضاد خدا خوانی و سر از طاعت بگردانی

تقابل میان دعا کردن در زمان سختی و روی‌گردانی از عبادت در زمان رفاه.