مواعظ - مفردات
بیت ۷۹
سعدی
گهی کاندر بلا مانی ... ... ... خدا خوانی
چو بازت عافیت بخشد سر از طاعت بگردانی
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیتها به نقد رفتار ناپایدار انسان در برابر پروردگار میپردازد. زمانی که آدمی در رنج و دشواری گرفتار است، با اضطرار به درگاه خداوند روی میآورد، اما همین که به سلامت و رفاه میرسد، ناسپاس شده و از مسیر بندگی و طاعت فاصله میگیرد.
در حقیقت، شاعر این رفتار متزلزل را به تصویر میکشد تا نشان دهد ایمان واقعی نباید به شرایط بیرونی و رفاه دنیوی وابسته باشد و بندگی در خوشی و ناخوشی، نشاندهنده ارادت حقیقی است.
معنای روان
گهی کاندر بلا مانی ... ... ... خدا خوانی
چو بازت عافیت بخشد سر از طاعت بگردانی
زمانی که در سختی و تنگنا گرفتار میشوی، با نیاز و التماس خداوند را به کمک میطلبی.
نکته ادبی: گهی مخفف گاهی؛ اندر به معنای در و بلا به معنای رنج و گرفتاری است.
آرایههای ادبی
تضاد
بلا و عافیت
تضاد میان رنج و سختی با سلامت و تندرستی برای نشان دادن تغییر احوال انسان.
تضاد
خدا خوانی و سر از طاعت بگردانی
تقابل میان دعا کردن در زمان سختی و رویگردانی از عبادت در زمان رفاه.