مواعظ - مفردات
بیت ۷۵
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت به اصل مدارا و چشمپوشی در روابط انسانی اشاره دارد. شاعر معتقد است که سابقه نیکی و بخششهای مکرر یک فرد، مجوزی برای اغماض از خطاهای گاهبهگاه اوست و نباید به دلیل یک لغزش، تمام محبتهای گذشته را فراموش کرد.
در واقع این آموزه اخلاقی بر پایه انصاف بنا شده است تا تعادل در روابط حفظ شود و نیکیهای همیشگی، سپری در برابر تندیهای لحظهای و ناخواسته باشد.
معنای روان
اگر کسی همواره از دست فردی نیکی و عطا دریافت کرده است، سزاوار است که اگر آن شخص یک روز با او بدرفتاری کرد، آن خطا را به خاطر گذشتههای پرمهر، نادیده بگیرد و او را ببخشد.
نکته ادبی: واژه «بستده» به معنای ستاننده و دریافتکننده است. تقابل میان «عطا» و «جفا» در این بیت، محور اصلی معنایی را تشکیل داده تا تفاوت میان نیکی مداوم و بدیِ ناچیز را به تصویر بکشد.
آرایههای ادبی
تقابل میان واژگان «عطا» به معنای بخشش و «جفا» به معنای ستم برای تبیینِ گذشت در برابرِ بدیِ اندک است.