مواعظ - مفردات
بیت ۷۳
سعدی
تو با این لطف دلبندی چرا با ما نپیوندی
نقاب از بهر آن باشد که روی زشت بربندی
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت در فضای عاشقانه و با لحنی پرسشگرانه سروده شده است. شاعر با بهرهگیری از طنز و منطقِ ظریفِ عاشقانه، معشوق را به کنار گذاشتنِ حجب و دوری فرا میخواند و زیباییِ او را دلیلِ اصلی برای آشکار شدن میداند.
درونمایه این شعر، دعوتِ رندانه به وصال و تقبیحِ دوریگزینی است. شاعر با استفاده از یک استدلالِ معکوس، معشوق را که با حجابِ بیتوجهی یا نقابِ دوری از او فاصله گرفته است، به چالش میکشد.
معنای روان
تو با این لطف دلبندی چرا با ما نپیوندی
نقاب از بهر آن باشد که روی زشت بربندی
تو که با این همه لطف و زیبایی دلها را اسیر میکنی، چرا با من پیوند و یگانگی برقرار نمیکنی؟
نکته ادبی: لطفِ دلبند به معنای زیبایی و جاذبهای است که دل را به بند میکشد.
آرایههای ادبی
تمثیل و استدلال منطقی
نقاب از بهر آن باشد که روی زشت بربندی
شاعر از قانونی عرفی استفاده میکند تا به معشوق ثابت کند که پنهانکاری او بیدلیل و بر خلافِ اقتضای زیباییاش است.
پرسش انکاری
چرا با ما نپیوندی
پرسشی که پاسخ آن نزد شاعر روشن است و برای تحریک عواطف معشوق به کار رفته است.