مواعظ - مفردات
بیت ۶۸
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این دو بیت به اصل مهم «علیت» و مسئولیتپذیری در گفتار و کردار اشاره دارد. شاعر با زبانی حکیمانه هشدار میدهد که هر عملی بازتابی اجتنابناپذیر دارد و آدمی باید پیش از انجام هر کار یا بر زبان آوردن هر سخنی، به عواقب آن بیندیشد.
در واقع این سخن تأکیدی است بر ضربالمثل معروف «هر چه بکاری، همان درو میکنی». فضای حاکم بر این ابیات، فضایی اخلاقی و اندرزگونه است که مخاطب را به هوشیاری در انتخاب مسیر زندگی و مراقبت از رفتارهایی که نتیجهاش در آینده گریبانگیر او خواهد شد، دعوت میکند.
معنای روان
تنها آن سخنی را بر زبان بیاور که توانایی پاسخگویی به عواقب و تبعات آن را داشته باشی.
نکته ادبی: واژه «گوی» فعل امر از مصدر گفتن است و «جواب» در اینجا کنایه از مسئولیت و پیامد ناشی از سخن است.
آرایههای ادبی
استفاده از مفهوم کشاورزی برای بیان قانون کلی بازتاب اعمال انسان در زندگی.
جو کاری کنایه از انجام عمل بد و گندم بردن کنایه از رسیدن به نتیجه مطلوب و نیک است.