مواعظ - مفردات
بیت ۶۷
سعدی
این باد و بروت و نخوت اندر بینی
آن روز که از عمل بیفتی بینی
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات به نقدِ تند و صریحِ قدرتپرستی و تکبرِ ناشی از منصب پرداخته و به آدمی هشدار میدهد که اقتدارِ دنیوی ناپایدار است. شاعر با زبانی طنزآمیز و گزنده، زوالِ حتمیِ جایگاه را یادآوری میکند تا غرورِ بیجایِ افرادِ صاحبمنصب را در هم بشکند و آنان را به فروتنی دعوت کند.
معنای روان
این باد و بروت و نخوت اندر بینی
آن روز که از عمل بیفتی بینی
تمامِ این بادِ تکبر، غرور و خودبینی که اکنون در سر داری، همان روزی که از مقام و مسئولیتِ خویش کنار گذاشته شوی، به خوبی متوجهِ پوچی و پیامدِ آن خواهی شد.
نکته ادبی: واژه اول «بینی» اسمِ عضوِ بدن (دماغ) و واژه دوم «بینی» فعلِ «دیدن» است. «باد و بروت» کنایه از نخوت و خودبزرگبینی است.
آرایههای ادبی
جناس تام
بینی
استفاده از واژه «بینی» در دو معنای متفاوت؛ یکی به معنای عضو صورت و دیگری به معنای فعل دیدن.
کنایه
باد و بروت
کنایه از غرور و تکبرِ بیمایه و توخالی که فرد صاحبمنصب به آن دچار است.