مواعظ - مفردات
بیت ۶۳
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بر اصل اعتدال در بخشندگی تأکید دارد و یادآور میشود که هرچند یاری به دیگران عملی پسندیده و نشان از انسانیت است، اما نباید به بهای فرو افتادن خودِ فرد به دام فقر و ناتوانی تمام شود.
شاعر با نگاهی خردمندانه، مرز میان جوانمردی و بیتدبیری را ترسیم میکند و میگوید که مسئولیت حفظ سلامت و امنیت خویش، مقدم بر فداکاریهایی است که سرانجامی جز تباهی برای بخشنده ندارند.
معنای روان
اگر توانایی یاری رساندن به ناتوانان را نداری، دستکم به گونهای رفتار کن که خودت نیز بر اثر بخششِ بیاندازه، درمانده و ناتوان نشوی؛ چرا که جوانمردی و مروتِ واقعی در حفظ تعادل است.
نکته ادبی: واژه «کرم» در اینجا به معنای بخشش و لطف است. «فروماندگان» به معنای درماندگان و بیچارگان است. «فرومانی» در مصراع دوم بر پایه فعل «فروماندن» به معنای عاجز شدن و درماندن از کارهاست.
آرایههای ادبی
بهرهگیری از کلمات همریشه برای تأکید بر پیوند میانِ درماندگیِ دیگران و خطری که بخشندهی بیتدبیر را تهدید میکند.