مواعظ - مفردات
بیت ۶۱
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این کلامِ پندآموز، هشداری است در باب شناختِ دوستانِ واقعی و پرهیز از فریبِ ظاهرِ افراد. شاعر بر این باور است که کسی که در روابطِ خود با افراد مختلف، استواری و یکرنگی ندارد و با یکی دشمن و با دیگری مهربان است، دچار نفاق است.
مفهومِ عمیقتر این است که وفاداری امری است که در ذاتِ شخص نهفته است؛ پس کسی که عهدِ دوستیِ شما را میشکند یا نسبت به شما بدطینت است، حتی اگر در ظاهر با شخصِ دیگری نیکرفتاری کند، شایستهی اعتماد نیست و نباید به تداومِ دوستیِ او امید داشت.
معنای روان
هر کس که با من بدرفتاری میکند اما در مقابل، با تو مهربان و نیکخواه است،
نکته ادبی: واژهی «بدست» در اصل «بد است» میباشد که در اینجا به معنای بدطینت یا ناسازگار به کار رفته و در تقابل با «نکو» قرار دارد.
آرایههای ادبی
تقابل میان صفاتِ بد و خوب برای نشان دادنِ چهرهی دوگانهی فرد و نفاقِ رفتاری او.
کنایه از اعتماد نکردن و امید نبستن به وفاداریِ کسی.