مواعظ - مفردات
بیت ۳۸
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بیانگر هشداری اخلاقی و سیاسی است که از میدان دادن به افراد فرومایه و بیاصلونسب نهی میکند، چرا که قدرت یافتن چنین افرادی سرانجامی جز تسلط یافتن بر صاحبان قدرت و خیرخواهان ندارد.
شاعر با بهرهگیری از تمثیلی حیوانی، حقیقت درندهخوییِ نهفته در طبع ناپاکان را با تصویر تیزتر شدن دندان گرگ پیوند میزند تا نشان دهد که افزایش امکانات و قدرت در دست نااهلان، مستقیماً به افزایش ظلم و ستم آنها میانجامد.
معنای روان
به فرد فرومایه آنقدر قدرت و امکانات نده که بر تو چیره و مسلط شود؛ همانگونه که هرچه دندانهای گرگ تیزتر و بُرندهتر باشد، درندهخویی و خونریزی او نیز بیشتر و خطرناکتر میشود.
نکته ادبی: واژه «سفله» در متون کهن به معنای فرد پستطبع و تهیمایه است. عبارت «مستولی شود» از ریشه استیلا، به معنای چیره شدن و دست یافتن بر امری است.
آرایههای ادبی
مقایسه رفتار فرد فرومایه با خوی درندگی گرگ برای تبیین خطر قدرتیافتن نادان.
کنایه از مجهز شدن فرد ناپاک به ابزارهای ظلم و کسب قدرت بیشتر قدرت برای آسیبرسانی.