مواعظ - مفردات
بیت ۲۴
سعدی
نیافرید خدایت به خلق حاجتمند
به شکر نعمت حق در به روی خلق مبند
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بر اهمیت شکرگزاری عملی از نعمتهای الهی تأکید دارد. شاعر بیان میکند که خداوند انسان را به گونهای آفریده است که دستدهنده باشد و در جایگاه نیاز به دیگران قرار نگیرد، بنابراین شایسته است انسان در مقام قدردانی از این لطف و کرامت پروردگار، درِ خیر و یاریرسانی را به روی همنوعان خود نبندد.
معنای روان
نیافرید خدایت به خلق حاجتمند
به شکر نعمت حق در به روی خلق مبند
خداوند تو را چنان نیافرید که محتاج دیگران باشی و دست نیاز به سوی مردم دراز کنی.
نکته ادبی: حاجتمند به معنای نیازمند و محتاج است و در اینجا تأکید بر استغنا و عزت نفس انسانی است که خداوند به بندگانش عطا فرموده است.
آرایههای ادبی
کنایه
در به روی خلق مبند
کنایه از دست رد زدن به سینه نیازمندان و دریغ کردنِ احسان و یاری از مردم.
تضاد مفهومی
حاجتمند و شکر نعمت
تقابل میان بینیازی که خداوند عطا کرده با وظیفهای که انسان برای شکرگزاری آن دارد.