مواعظ - مفردات
بیت ۱۴
سعدی
گمان مبر که جهان اعتماد را شاید
که بی عدم نبود هر چه در وجود آید
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بر ناپایداری و بیاعتباری جهان مادی تأکید دارد و به مخاطب هشدار میدهد که دل بستن به دنیا، امری بیهوده است. شاعر بر این باور است که هستی و نیستی دو روی یک سکهاند و هر چه پا به عرصهی ظهور میگذارد، لاجرم در دام زوال و نابودی گرفتار خواهد شد.
معنای روان
گمان مبر که جهان اعتماد را شاید
که بی عدم نبود هر چه در وجود آید
تصور نکن که این دنیا شایستهی آن است که به آن تکیه و اعتماد کنی؛ چرا که هر چه در عالم هستی پدید میآید، بدون همراهی با نیستی و زوال، امکان وجود یافتن ندارد.
نکته ادبی: واژه «شاید» در اینجا به معنای «شایسته بودن» و «لیاقت داشتن» است؛ همچنین تقابل میان «وجود» و «عدم» بنیاد فلسفی بیت را شکل میدهد.
آرایههای ادبی
تضاد (طباق)
وجود و عدم
قرار گرفتن واژگان «وجود» و «عدم» در کنار هم که بر اصلِ فناپذیری موجودات دلالت دارد.