مواعظ - مفردات

سعدی

بیت ۱

سعدی
دانی چه گفته اند بنی عوف در عرب نسل بریده به که موالید بی ادب

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت بر اهمیت والای ادب و تربیت اخلاقی در مقایسه با صرفِ وجودِ نسل تأکید دارد. شاعر با بهره‌گیری از قولی حکیمانه، یادآور می‌شود که بر جای گذاشتن نسلی که فاقد اخلاق و ادب باشد، نه تنها مایه افتخار نیست، بلکه فقدان فرزند بر داشتن فرزندی نااهل و بی‌ادب برتری دارد.

درونمایه اصلی این سروده، تقدم کیفیتِ تربیتی بر کمیتِ نسلی است. شاعر معتقد است که تبار و نسل، زمانی ارزشمند است که با ادب و کمال همراه باشد و در غیر این صورت، قطع شدن رشته نسل، بهتر از رواج بدرفتاری و بی‌ادبی در میان زادگان است.

معنای روان

دانی چه گفته اند بنی عوف در عرب نسل بریده به که موالید بی ادب

آیا می‌دانی که قبیله بنی‌عوف در میان اعراب چه سخن حکیمانه‌ای را بیان کرده‌اند؟

نکته ادبی: واژه «بنی عوف» نام خاص برای اشاره به قبیله‌ای در فرهنگ عرب است و اشاره به یک منبع مرجع برای تایید کلام دارد.

آرایه‌های ادبی

تلمیح بنی عوف

اشاره به یک ضرب‌المثل یا قول معروف تاریخی از قبیله‌ای خاص برای تأکید بر اعتبار و صحت مدعا.

تضاد نسل بریده و موالید بی‌ادب

تقابل مفهومی میان «فرزند نداشتن» و «داشتن فرزند بی‌ادب» برای نشان دادن برتری و رجحانِ اولی بر دومی در عینِ ناخوشایند بودنِ هردو حالت.