مواعظ - مثنویات
شمارهٔ ۳۸
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات در نکوهش اعتماد بیجا و تأکید بر احتیاط در روابط اجتماعی و داد و ستد سروده شده است. شاعر با زبانی واقعگرایانه و اندرزگونه، توصیه میکند که در سپردن اموال، بهویژه کتاب، و همچنین در معاملات، نباید تنها به قول و سوگند دیگران اکتفا کرد، چرا که خصلتِ غالبِ آدمی با کاستی و بدقولی عجین است.
معنای روان
امانت دادن کتاب، نشانهی نپختگی در تصمیمگیری است؛ زیرا خوی غالبِ مردم، بیوفایی و بازنگرداندن امانت است.
نکته ادبی: سسترایی به معنای صاحب اندیشه ضعیف و تصمیمگیری نپخته است.
به جای تکیه بر قول و سوگند، از طرف مقابل گرویی ملموس و وثیقه دریافت کن؛ چرا که هیچ ضامن و سوگندی به اندازهی دریافت وثیقه، در بازگشت حق تأثیرگذار و مطمئن نیست.
نکته ادبی: پایندان به معنای ضامن و پابند به معنای وثیقه و گرو است که شاعر با جناس میان آنها، بر برتری مادیات بر قول تأکید کرده است.
آرایههای ادبی
تکرار و شباهت ظاهری واژگان که موجب تقویت آهنگ و تأکید بر تفاوت معنایی میان ضامن و وثیقه شده است.
کنایه از امانت دادن کتاب به دیگران و احتمال از دست رفتن همیشگی آن.