مواعظ - قطعات

سعدی

شمارهٔ ۷۹

سعدی
بسا بساط خداوند ملک دولت را که آب دیدهٔ مظلوم در نور داند
چو قطره قطرهٔ باران خرد بر کهسار که سنگهای درشت از کمر بگرداند

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این اثر با بیانی تمثیلی، به قدرتِ ویرانگرِ مظلومیت و تأثیرِ تدریجیِ رنج‌های به‌ظاهر ناچیز بر بنیادهای استوارِ قدرت اشاره دارد. شاعر هشدار می‌دهد که هیچ بنای قدرتی، هرچند مستحکم، از گزندِ آهِ ستمدیدگان در امان نیست و این کنشِ کوچک اما پیوسته، سرانجامِ کار را دگرگون می‌کند.

معنای روان

بسا بساط خداوند ملک دولت را که آب دیدهٔ مظلوم در نور داند

بسیاری از تشکیلات و ثروت‌های صاحبان قدرت و حکومت، در برابرِ اشکِ چشمِ ستمدیدگان فرو می‌ریزند و نابود می‌شوند.

نکته ادبی: واژه «درنورداندن» در اینجا به معنای درهم پیچیدن طومارِ عمر و دولتِ ظالمان به کار رفته است که استعاره‌ای از نابودیِ کامل است.

چو قطره قطرهٔ باران خرد بر کهسار که سنگهای درشت از کمر بگرداند

همان‌طور که قطرات کوچک و ناچیز باران وقتی به صورت مداوم بر پیکره کوه فرود می‌آیند، سرانجام قادرند تخته‌سنگ‌های عظیم را از جای خود تکان دهند و جابجا کنند.

نکته ادبی: تشبیه «قطره باران» به «آه مظلوم» در این بیت، نشان‌دهنده قدرتِ پنهان در چیزی است که در ابتدا ناچیز به نظر می‌رسد.

آرایه‌های ادبی

کنایه درنورداند

کنایه از درهم پیچیدن و براندازیِ طومارِ قدرت و ثروتِ ظالمان.

تشبیه چو قطره قطرهٔ باران خرد بر کهسار

تشبیه کردنِ تأثیرِ اشکِ مظلوم به بارشِ مداومِ باران بر کوه برای نشان دادنِ تدریجی اما اثرگذار بودنِ آن.