مواعظ - قطعات

دیگران به من می‌گویند ای سعدی، چرا بیکار و بی‌پول نشسته‌ای؟ رنج نکش و دست از این کار بردار که اگر بخواهی، راهِ تأمینِ مخارجِ زندگی برای تو مشخص و آسان است.

تو که در قلمروِ شعر و شاعری چنین پادشاهی و تسلطی داری، چرا پایِ همتِ خود را با ریسمانِ زهد و ریاضت بسته‌ای و از این هنر بهره‌ی مالی نمی‌بری؟

اگر مدتی زبان به ستایشِ ممدوحان بگشایی، به کامِ دل می‌رسی و ثروتمند می‌شوی؛ چرا که صاحبِ هنری که پول ندارد، در واقع زیان‌کار و بازنده است.

بدونِ پول و ثروت، نمی‌توانی خواسته‌ی دوستانت را برآورده کنی و وقتی دوستانت از تو دلگیر باشند، تنها کسانی که شاد می‌شوند، دشمنانِ تو هستند.

راست گفته‌اند که مردمِ دنیاپرست، سیمرغِ بلندپرواز را که در قله‌ی بلندِ قناعت و بی‌نیازی آشیان دارد، با کرکسِ لاشه‌خواری که به دنبالِ مردار است، مقایسه می‌کنند.

از من برنمی‌آید که برای گرفتنِ حاجت، نزدِ هر دهقان یا کدخدایی بروم؛ این‌گونه گدایی و درخواست کردن، شایسته‌یِ کسانی است که انبارِ گندم و مال‌اندوزی دارند، نه من.

اگر کسی به من بگوید که حتی یک سوزن از آدمِ پست و فرومایه‌ای طلب کنم، از شدتِ نفرت و دوری از این ذلت، موهای تنم مانندِ تیغ‌های خارپشت راست می‌شود.

می‌گویی رضایتِ دوست و محبوب با پول و ثروت به دست می‌آید؟ این سخن برخلافِ منطقِ عشق و عرفان و دور از فهمِ روشنِ بزرگان است.

صد گنجِ افسانه‌ای (گنج شایگان) ارزشِ یک ذره از هنرِ مرا ندارد؛ اگر کسی برای هنرِ من پولی می‌دهد، من به او لطف کرده‌ام و بر او منت نهاده‌ام، و فروختنِ این هنر برای من زیان و افسوس است.

اگر ثروتمندان از جورِ شاهدان (محبوبانِ زیبا) درمانده و عاجزند، من آسوده‌خاطرم؛ چرا که محبوبِ من، نفسِ خویشتن و قناعتِ خودم است که هیچ‌گاه به من جفا نمی‌کند.