گلستان - باب هشتم در آداب صحبت

از حکیمی پرسیدند که خداوند درختان باشکوه و پربار بسیاری آفریده است، اما هیچ‌کدام را «آزاد» نام ننهاده‌اند، مگر درخت سرو را که هیچ میوه‌ای ندارد. حکمت این کار چیست؟ او پاسخ داد که هر درختی میوه مشخصی دارد که در فصل معین ظاهر می‌شود و در فصل دیگر پژمرده می‌گردد، اما سرو هیچ‌کدام از این محدودیت‌ها را ندارد و همیشه سرسبز و شاداب است؛ و این دقیقاً صفت انسان‌های آزاده است که به چیزی وابسته نیستند.

به آنچه در این دنیا به سرعت در حال گذر و فناست، دل نبند؛ چرا که رود دجله در بغداد، پس از اینکه حاکمان و خلفا می‌آیند و می‌روند و تاریخشان به پایان می‌رسد، همچنان جاری خواهد ماند.

اگر توانایی مالی و قدرت داری، همچون نخل بخشنده باش و به دیگران نیکی کن؛ و اگر دستت خالی است و توانایی نداری، همچون سرو آزاده و بی‌نیاز باش و تن به خواری مده.