گلستان - باب هشتم در آداب صحبت

دانشجویی که انگیزه و ارادت ندارد، همچون عاشقی است که مایه و بضاعتی ندارد؛ کسی که بدون شناخت و آگاهی قدم در راهی می‌گذارد، به پرنده‌ای بی‌بال می‌ماند که قادر به پرواز نیست؛ عالمی که به دانسته‌هایش عمل نمی‌کند، همانند درخت بی‌میوه‌ای است که نفعی ندارد و زاهدی که از دانش بی‌بهره است، مانند خانه‌ای است که دری ندارد و راه ورود خیر به آن بسته است. هدف از نزول قرآن، پرورش اخلاق نیکو و ساختن شخصیت است، نه صرفاً خواندن و تکرار الفاظ کتابت شده. فرد عامیِ عبادت‌کننده‌ای که در مسیر رشد است، از عالمی که نسبت به وظایفش بی‌توجه است و در خواب غفلت مانده، جلوتر است. گنهکاری که با توبه و نیایش دست به دعا برمی‌دارد، از عابدی که با تکبر و غرور در سرش خود را برتر می‌بیند، بهتر است. از کسی پرسیدند عالم بی‌عمل به چه می‌ماند؟ گفت: به زنبور بی‌عسل.

به آن زنبور درشت و بی‌مروت بگو: اگر دست‌کم عسلی تولید نمی‌کنی، حداقل نیش هم نزن و به دیگران آسیب نرسان.