گلستان - باب هشتم در آداب صحبت
بخش ۴۳
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این عبارت کوتاه بازتابی از اندیشههای متداول در متون اندرزی کهن است که با نگاهی سنتی به مقوله مدیریت امور و اخلاق اجتماعی مینگرد و در آن برای پیشبرد کارها و حفظ سرمایهها مرزبندیهای دقیقی ترسیم شده است.
نویسنده با کنار هم قرار دادن این دو گزاره، بر این باور است که هرگونه اقدام در جای نامناسب، نتیجهای معکوس در پی دارد؛ چنانکه مشورت با افرادی که از دیدگاه سنتیِ متن فاقد صلاحیت شمرده شدهاند، و همچنین صرف مال و مروت برای اشخاص تبهکار، هر دو موجب خسران و تباهی میگردند.
معنای روان
مشورت کردن با زنان موجب ضایع شدن کارهاست و بخشش و یاری رساندن به افراد فاسد و خرابکار، گناهی است که نباید مرتکب شد.
نکته ادبی: تباهست کوتاهشده تباه است به معنی فاسدکننده است. مفسدان به معنای تباهکاران و کسانی است که میل به فساد دارند.
آرایههای ادبی
ایجاد تعادل ساختاری و وزنی میان دو بخش جمله برای تأکید بر پیام اخلاقی.
کنایه از هدر دادن سرمایه و جایگذاریِ نادرستِ لطف و بخشش.