گلستان - باب هشتم در آداب صحبت

سعدی

بخش ۳۹

سعدی
پنجه بر شیر زدن و مشت با شمشیر کار خردمندان نیست

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این عبارت بیانگر دعوت به عقلانیت و دوری از رفتارهای هیجانی و نسنجیده است. نویسنده به مخاطب هشدار می‌دهد که درگیری با قدرت‌های برتر یا تلاش برای انجام کارهای غیرممکن و خطرناک، نشانه‌ی خردمندی نیست و نتیجه‌ای جز تباهی و پشیمانی نخواهد داشت.

فضای کلام، اندرزی و حکیمانه است که بر پایه واقع‌گرایی بنا شده تا فرد را از ستیزه‌های بی‌حاصل و نامتوازن برحذر دارد.

معنای روان

پنجه بر شیر زدن و مشت با شمشیر کار خردمندان نیست

درگیر شدن با قدرت‌های عظیم و بی‌رحم و مقابله‌ی تن‌به‌تن با ابزارهای جنگی به صورت دست‌خالی، روش افراد عاقل و دوراندیش نیست.

نکته ادبی: عبارت پنجه بر شیر زدن کنایه‌ای از درگیری با فرد یا قدرتِ مهیب و خطرناک است که سرانجامی جز نابودی ندارد.

آرایه‌های ادبی

کنایه پنجه بر شیر زدن

کنایه از درگیریِ نسنجیده با قدرت‌های بزرگ و خطرناک.

تضاد مشت با شمشیر

مقابله دادن دست‌خالی با سلاح برنده که نشان‌دهنده بی‌تدبیری و تضادِ فاحش میان ابزار و هدف است.