گلستان - باب هشتم در آداب صحبت
بخش ۳۹
سعدی
پنجه بر شیر زدن و مشت با شمشیر کار خردمندان نیست
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این عبارت بیانگر دعوت به عقلانیت و دوری از رفتارهای هیجانی و نسنجیده است. نویسنده به مخاطب هشدار میدهد که درگیری با قدرتهای برتر یا تلاش برای انجام کارهای غیرممکن و خطرناک، نشانهی خردمندی نیست و نتیجهای جز تباهی و پشیمانی نخواهد داشت.
فضای کلام، اندرزی و حکیمانه است که بر پایه واقعگرایی بنا شده تا فرد را از ستیزههای بیحاصل و نامتوازن برحذر دارد.
معنای روان
پنجه بر شیر زدن و مشت با شمشیر کار خردمندان نیست
درگیر شدن با قدرتهای عظیم و بیرحم و مقابلهی تنبهتن با ابزارهای جنگی به صورت دستخالی، روش افراد عاقل و دوراندیش نیست.
نکته ادبی: عبارت پنجه بر شیر زدن کنایهای از درگیری با فرد یا قدرتِ مهیب و خطرناک است که سرانجامی جز نابودی ندارد.
آرایههای ادبی
کنایه
پنجه بر شیر زدن
کنایه از درگیریِ نسنجیده با قدرتهای بزرگ و خطرناک.
تضاد
مشت با شمشیر
مقابله دادن دستخالی با سلاح برنده که نشاندهنده بیتدبیری و تضادِ فاحش میان ابزار و هدف است.