گلستان - باب هشتم در آداب صحبت
بخش ۳۰
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این سخن حکیمانه بر اهمیت غنیمت شمردن فرصتهای دوران قدرت و توانگری تاکید دارد. نویسنده به ما میآموزد که نیکی کردن به دیگران، نوعی سرمایهگذاری برای روزهای دشوار زندگی است و کسی که در زمان داشتن امکانات، از دستگیری نیازمندان خودداری میکند، در آینده که چرخ روزگار به نفع او نمیچرخد، دچار غربت و دشواری خواهد شد.
در واقع این جمله یادآور ناپایداری دنیا و ضرورت حفظ پیوندهای انسانی است؛ چرا که هیچ انسانی همواره در اوج قدرت باقی نمیماند و نیکیهایی که در حق دیگران صورت گرفته، در روزهای تنهایی و ضعف، همچون تکیهگاهی برای انسان عمل خواهد کرد.
معنای روان
هر کس که در دوران قدرت، رفاه و توانمندی، از انجام کار خیر و احسان نسبت به دیگران خودداری کند، بیشک هنگامی که به دوران ناتوانی و ضعف برسد، تلخی رنج و دشواریهای زندگی را خواهد چشید.
نکته ادبی: واژه نکویی به معنای کار نیک است و در تقابل با سختی قرار گرفته تا نتیجه اعمال را روشن سازد. استفاده از واژههای توانایی و ناتوانی در کنار هم، آرایه تضاد را پدید آورده و بر ناپایداری احوال انسانی تاکید دارد.
آرایههای ادبی
تقابل میان قدرت و ضعف برای نشان دادن گذر ناپایدار ایام و اهمیت استفاده از فرصتهای موجود.
کنایه از گرفتار شدن در رنج، تنهایی و بیپناهی در روزهای پیری و ناتوانی.