گلستان - باب هشتم در آداب صحبت
بخش ۱۱
سعدی
بشوی ای خردمند از آن دوست دست
که با دشمنانت بود هم نشست
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بر ضرورت هوشمندی در انتخاب دوستان تأکید دارد و به انسان دانا توصیه میکند که پیوند دوستی با افرادی را که با دشمنان او نشستوبرخاست دارند، قطع کند.
در واقع، شاعر با بیانی پندآموز هشدار میدهد که چنین دوستی، نشانهی بیوفایی یا دشمنی پنهان است و برای حفظ امنیت و آرامشِ خود، باید از کسانی که مرزِ دوستی و دشمنی را رعایت نمیکنند، دوری جست.
معنای روان
بشوی ای خردمند از آن دوست دست
که با دشمنانت بود هم نشست
ای انسان خردمند و دانا، از دوستی که با دشمنان تو همنشین است، دست بشوی و رابطهی خود را با او قطع کن.
نکته ادبی: شستن دست در این بیت کنایه از رها کردن و کنار گذاشتن است؛ همچنین کلمهی خردمند اشاره به مخاطبی دارد که از روی درایت و عقل عمل میکند.
آرایههای ادبی
کنایه
بشوی دست
کنایه از قطع رابطه و رها کردن دوستی است.
تضاد
دوست و دشمن
استفاده از واژگان متضاد برای نشان دادنِ تناقضِ رفتاریِ فردِ بیاعتبار در برابرِ خردمند.