گلستان - باب هفتم در تأثیر تربیت
حکایت شمارهٔ ۱۳
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این حکایت در پی هشدار به کسانی است که بدون اندیشه در عواقبِ کار، به اعمالی دست میزنند که میتواند دامنگیرِ خودشان شود. شاعر با زبانی تمثیلی بر این نکته تأکید دارد که فرد پیش از دستیازیدن به رفتارهای خطرناک و تحریکآمیز، باید آسیبپذیری و شرایطِ زیستیِ خویش را بهدقت بسنجد.
فضای کلی اثر، پندآموز و مشفقانه است و با تکیه بر حکمتِ عملی، به مخاطب گوشزد میکند که هر کار پرخطری برای همه کس مناسب نیست و گاهی بازی با آتش، به نابودیِ تمامِ داراییِ فرد میانجامد.
معنای روان
شخصی در حالِ آموختنِ فنِ پرتابِ موادِ آتشزا بود؛ حکیمی به او گفت: ای فرد! برای تو که خانهات از نی ساخته شده است، این کار بازیچه نیست و عاقبتی جز سوختن و تباهی ندارد.
نکته ادبی: واژه هندو در متونِ کهن افزون بر دلالتِ نژادی، گاه در معنای نگهبان یا خدمتگزار نیز به کار میرود. خانه نیین استعارهای از وجودِ سستبنیاد یا موقعیتِ شکننده انسان است.
آرایههای ادبی
کنایه از وجودِ آسیبپذیر و زندگیِ ناپایدارِ آدمی در برابرِ فتنهها و خطراتِ بزرگ است.
نمادی از خشم، سخنانِ تند یا رفتارهایِ خطرناکی است که میتواند به خودِ شخص بازگردد و او را گرفتار کند.