گلستان - باب پنجم در عشق و جوانی

به یکی از پادشاهان عرب درباره عشق مجنون به لیلی و احوال پریشان او خبر دادند که با وجود دانش و سخنوری، عقل خود را از دست داده و به بیابان پناه برده است. پادشاه دستور داد او را حاضر کنند و سرزنش کرد که در گوهر وجود انسان چه نقصی دیدی که خوی حیوانات را پیش گرفتی و زندگی در میان مردم را رها کردی؟ مجنون در پاسخ گفت:

بسیاری از دوستان مرا به خاطر عشق به او سرزنش کردند؛ اگر تنها یک روز او را می‌دیدند، عذر مرا برای این عشق می‌پذیرفتند.

ای کسی که دلم را ربوده‌ای، اگر آن کسان که به عیب‌جوییِ من برخاستند، چهره تو را می‌دیدند،

به جای آنکه به جای ترنج در دست بگیرند، از شدتِ حیرت در زیبایی تو، دست‌های خود را می‌بریدند.

وقتی این ادعای مجنون ثابت شد، پادشاه خواست لیلی را ببیند تا بداند چه چیزی موجب این همه آشوب شده است. دستور داد او را بیاورند. لیلی را در میان عرب‌ها یافتند و نزد پادشاه آوردند. پادشاه به ظاهر او نگاه کرد و زنی با پوست تیره و اندامی باریک دید که در نظرش حقیر آمد؛ زیرا کنیزان او زیباتر و آراسته‌تر از لیلی بودند. مجنون با هوشیاری متوجه شد و گفت: باید با نگاهِ من به لیلی بنگری تا حقیقت زیبایی او بر تو آشکار شود.

هرگاه نام لیلی و دیار او به گوشم می‌رسد، اگر کبوتران آن سرزمین نیز آن را بشنوند، همراه با من از اندوه ناله سر می‌دهند.

ای گروه دوستان، به آن فردِ تندرست بگویید: تو نمی‌دانی در قلبِ دردمند چه می‌گذرد.

افراد سالم، دردی از زخم ندارند و من نیز جز برای کسی که دردم را می‌فهمد، از رنجم سخن نمی‌گویم.

صحبت کردن از نیش زنبور با کسی که در تمام عمرش هرگز نیش نخورده، بی‌فایده و بی‌معناست.

سوز و گداز مرا با وضعیت دیگران مقایسه مکن؛ وضعیت او مانند پاشیدن نمک بر روی پوست سالم دست است، اما وضعیت من مانند پاشیدن نمک بر روی زخمی باز و عمیق است.