گلستان - باب سوم در فضیلت قناعت

مرد ثروتمندی را شنیدم که در خساست و بخل، چنان مشهور بود که حاتم طایی در بخشندگی معروف است. ظاهر زندگی‌اش به نعمت‌های دنیا آراسته بود، اما خویِ تنگ‌نظریِ ذاتی‌اش چنان در او ریشه داشت که حاضر نبود حتی تکه نانی به کسی ببخشد و به گربه حضرت ابوهریره نیز لقمه‌ای نمی‌داد و استخوانی جلوی سگ اصحاب کهف نمی‌انداخت. خلاصه اینکه درِ خانه‌اش هرگز به روی کسی باز نبود و سفره‌ای از او برای کسی پهن نمی‌شد.

شنیدم که آن مرد با تصورات بلندپروازانه و غروری همچون فرعون، قصد سفر به مصر از طریق دریای مغرب را داشت.

زمانی که امواج دریا بر او غلبه کرد و مرگش نزدیک شد، باد مخالفی بر کشتی وزید و آن را در معرض نابودی قرار داد.

هر کس که تقدیر با او همراهی نکند، با وجود تندیِ طبع و خشمِ درونی چه کاری از دستش برمی‌آید؟ باد موافق (شرطه) همیشه در اختیار کشتی نیست و همیشه به نفع مسافر نمی‌وزد.

این بخش بیانگر یک فاصله یا گذار زمانی در روایت است.

از طلا و نقره‌ای که داری، زندگی خودت را راحت کن و تا زنده هستی از آن بهره ببر.

آورده‌اند که او در مصر خویشاوندان فقیری داشت که پس از مرگش با باقی‌مانده اموال او ثروتمند شدند. آن‌ها پس از مرگش حتی لباس کهنه‌ای هم به نشانه سوگواری برای او پاره نکردند، بلکه پارچه‌های گران‌بهای خز و دمیاطی خریدند و پوشیدند. همان هفته اول دیدم که یکی از آن‌ها سوار بر اسبی تندرو بود و غلامی هم پشت سرش می‌دوید.

برای بازماندگان، به ارث بردنِ مال، بسیار خوشایندتر از غمِ از دست دادنِ خویشاوند است.

ای انسانِ نیک‌رفتار و آزاده، از مال خود استفاده کن و لذت ببر، زیرا آن فردِ نگون‌بخت تمام عمر آن را جمع کرد و هرگز خودش از آن بهره‌ای نبرد.