گلستان - باب سوم در فضیلت قناعت

سعدی

حکایت شمارهٔ ۱۶

سعدی
یکی از عرب در بیابانی از غایت تشنگی می گفت

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این عبارت مقدمه‌ای برای ورود به یک حکایت اخلاقی و عرفانی است که در آن تصویر انسانی گرفتار در اوج استیصال و نیاز به نمایش درآمده است. این صحنه‌پردازی کوتاه، مخاطب را بلافاصله با مفهوم فناپذیری و اتکای محض انسان به مدد الهی یا بشری در شرایط سخت آشنا می‌کند.

معنای روان

یکی از عرب در بیابانی از غایت تشنگی می گفت

مردی از بادیه‌نشینان در صحرایی گرم و خشک، به دلیل شدت عطش و ناتوانیِ ناشی از آن، شروع به گفتن سخنانی از سرِ اضطرار کرد.

نکته ادبی: واژه عرب در متون کهن اغلب به معنای بادیه‌نشین یا صحراگرد است و غایت به معنای نهایتِ حدِ یک صفت یا حالت است.

آرایه‌های ادبی

اغراق (مبالغه) غایت تشنگی

شاعر برای تأکید بر وضعیت اضطراری و خطر مرگ‌آور شخصیت، شدت عطش او را به حد نهایی و پایان‌ناپذیر رسانده است.