گلستان - باب سوم در فضیلت قناعت

قحطی شدیدی در اسکندریه رخ داد که صبر و توان مردم فقیر را به کلی از بین برد. رحمت الهی از زمین دریغ شده بود و ناله‌های مردم ستمدیده به درگاه خداوند می‌رسید.

شگفت‌آور است که آه و ناله و درد دل مردم ستمدیده به هم نمی‌پیوندد تا ابری شود و با سیلاب اشک آنان، باران رحمت یا عذاب الهی ببارد.

اگر قوم تاتار این فردِ ترسو و بی‌مایه را بکشند، گویی به اندازه‌ی کشتنِ یک تاتارِ جنگجو کار کرده‌اند (به دلیلِ پستی و ضرری که این فرد برای جامعه دارد).

فردی که توصیفش را شنیدی، در آن سال پر از بلا، ثروت فراوانی داشت و به نیازمندان کمک می‌کرد. گروهی از درویشان که از شدت گرسنگی به تنگ آمده بودند، تصمیم گرفتند از او یاری بخواهند و با من مشورت کردند. من با پیشنهاد آن‌ها مخالفت کردم و گفتم:

با بیچارگی و گرسنگی بساز و تحمل کن، اما برای درخواست کمک، دست نیاز پیش آدم فرومایه و پست دراز مکن.

بخشش ثروت و نعمت به فردی که شایستگی آن را ندارد، مانندِ استفاده از طلا و لاجورد برای تزیینِ دیوار است که ارزشی برای آن دیوار نمی‌آفریند و هدر دادنِ آن است.