گلستان - باب دوم در اخلاق درویشان

پادشاهی با نگاهی از سر تحقیر به گروه درویشان نگریست. یکی از میان آنان با زیرکی متوجه این تحقیر شد و گفت: ای پادشاه، ما در این دنیا از نظر قدرت نظامی از تو کمتریم، اما در بهره‌مندی از لذت و آسایشِ واقعی خوشبخت‌تریم، در لحظه مرگ با تو برابر هستیم و در روز قیامت وضعیت بهتری خواهیم داشت.

در آن لحظه‌ای که فرشته مرگ قصد جان آدمی را می‌کند، هیچ‌کس نمی‌تواند چیزی بیش از یک پارچه کفن با خود از این دنیا ببرد.

درویش واقعی کسی نیست که با ادعای بیهوده بر مسند بزرگی بنشیند و اگر کسی با او مخالفت کرد، به جنگ و ستیز برخیزد.

روش و منش درویشان حقیقی عبارت است از: یاد خدا، شکرگزاری، خدمت به خلق، اطاعت از فرمان حق، بخشندگی، قناعت، یکتاپرستی، توکل به خدا، تسلیم در برابر تقدیر و تحمل دشواری‌ها.

هرکس که دارای این ویژگی‌های اخلاقی باشد، در حقیقت یک درویش واقعی است، حتی اگر لباس ساده (قبا) به تن داشته باشد.

اما کسی که هرزه‌گرد و بی‌نماز است، دنبال هوای نفس خود است، روزهایش را در شهوت‌رانی می‌گذراند، شب‌هایش را در خواب غفلت سپری می‌کند، هر چه به دستش می‌رسد می‌خورد و هر چه به زبانش می‌آید می‌گوید، او در واقع یک رندِ بی‌بندوبار است، حتی اگر لباس عبای زاهدانه بر تن داشته باشد.

به تجملات هفت‌رنگ و فریبنده دنیا دل نبند و فریب ظواهر را مخور، تو که در خانه خود تنها حصیری برای نشستن داری و درویشی پیشه کرده‌ای.