گلستان - باب دوم در اخلاق درویشان

از معاشرت با دوستانم در دمشق خسته شده بودم؛ بنابراین به بیابان‌های بیت‌المقدس پناه بردم و با حیوانات مأنوس شدم تا اینکه به دست فرنگیان اسیر شدم. در خندق شهر طرابلس، همراه با گروهی از یهودیان مجبور به گل‌کاری شدم. یکی از بزرگان شهر حلب که قبلاً با هم آشنا بودیم، از آنجا گذشت، مرا شناخت و پرسید: «ای فلانی! این چه وضعیتی است که در آن هستی؟» گفتم: «چه بگویم که پرسش تو دریای دردهای مرا متلاطم می‌کند.»

از مردم به کوه و بیابان گریزان بودم، زیرا چنان غرق در یاد خداوند و تنهایی بودم که دیگر مجالی برای پرداختن به امورِ آدمیان نداشتم.

خودت قضاوت کن که در آن لحظه چه حالی داشتم؛ وقتی مجبور شدم در جایگاهی پست و در میانِ مردمی فرومایه روزگار بگذرانم.

اگر انسان با دوستانِ صمیمی خود در بند و زنجیر باشد، بهتر از این است که با غریبه‌ها و دشمنان در باغ و بوستانِ راحت بنشیند.

آن مرد حلبـی بر حال و روز من دل سوزاند، با پرداخت ده دینار مرا از بند رهایی بخشید و با خود به حلب برد. سپس دخترش را با مهریه صد دینار به عقد من درآورد. مدتی گذشت و آن زن بدخلق، ناسازگار و نافرمان شد؛ زبان به سرزنش گشود و زندگی را بر من تلخ و ناگوار کرد.

زنِ ناسازگار و بدخوی در خانه‌ی مردِ نیک‌سیرت، همان دوزخی است که شخص در همین دنیا گرفتار آن شده است.

از هم‌نشینی با فرد شرور و بدذات بر حذر باش، سخت بر حذر باش؛ و همان دعایی را بخوان که می‌گوید: خدایا ما را از عذاب آتش دوزخ حفظ کن.

بالاخره زن زبان به شماتت و سرزنش باز کرد و می‌گفت: «تو آن نیستی که پدرم تو را از دست فرنگیان خرید؟» گفتم: «آری، همانم که او مرا به ده دینار از بند فرنگ خرید و به صد دینارِ مهریه، مرا گرفتارِ تو کرد.»

شنیده‌ام که فرد بزرگ‌منشی، گوسفندی را از چنگال و دهان گرگ نجات داد.

اما شب‌هنگام، همان فرد چاقو را بر گلوی گوسفند کشید تا آن را بکشد؛ گوسفند از دست او نالید و فریاد زد.

گوسفند نالید که: «تو مرا از چنگال گرگ ربودی، اما وقتی عاقبت کار را دیدم، دریافتم که خودِ تو همان گرگ هستی.»