گلستان - باب دوم در اخلاق درویشان

به یاد دارم شبی را که در سفر بودم. تمام شب در حرکت بودیم و سحرگاه در کنار بیشه‌ای خوابیده بودیم. فردی دل‌سوخته و عاشق‌پیشه که در آن سفر با ما بود، ناگهان فریادی کشید و به سوی بیابان دوید و لحظه‌ای آرام نگرفت. وقتی صبح شد، از او پرسیدم که چه پیش آمد؟ گفت صدای پرندگان را شنیدم که با ناله و زاری از درختان، کبک‌ها از کوه‌ها، قورباغه‌ها از آب و دیگر حیوانات از بیشه، خداوند را ستایش می‌کردند. با خود اندیشیدم که دور از جوانمردی است که همه موجودات در حال تسبیح و عبادت باشند و من در خوابِ غفلت باشم.

دیشب در وقتِ سحر، پرنده‌ای ناله و فریاد می‌کرد؛ این ناله چنان در من اثر گذاشت که صبر و هوش و خرد را از کف دادم و بی‌قرار شدم.

شاید صدای ناله‌های من به گوشِ یکی از دوستانِ یکرنگ و باصفایم رسیده باشد.

آن دوست به من گفت: هرگز باور نمی‌کردم که ناله‌ی یک پرنده بتواند تو را تا این حد از خود بی‌خود و سرگشته کند.

پاسخ دادم: این شیوه‌ی انسانِ آگاه نیست که در عالم، همه‌ی موجودات در حالِ ذکر و تسبیح باشند و ما که اشرفِ مخلوقاتیم، خاموش و بی‌خبر بمانیم.