گلستان - باب اول در سیرت پادشاهان

تعدادی از درویشان با من همراه بودند که ظاهرشان بسیار آراسته و پارسا بود. یکی از بزرگان به این گروه اعتقاد قلبی عمیقی داشت و برایشان حقوق و مقرری ماهیانه تعیین کرده بود. اما یکی از درویشان حرکتی ناشایست انجام داد که برازنده او نبود؛ در نتیجه، ذهنیتِ آن بزرگ نسبت به کلِ گروه بد شد و اعتبار و منزلتِ این درویشان از بین رفت. من تصمیم گرفتم که با واسطه‌گری، راهی برای تأمینِ دوباره معاشِ دوستانم پیدا کنم. به سوی خانه آن بزرگ رفتم، اما دربانِ خانه مرا راه نداد و بی‌احترامی کرد. البته او را معذور دانستم، زیرا بزرگان گفته‌اند:

نزدِ امیر، وزیر و سلطان نرو، مگر اینکه واسطه و معرفِ معتبری داشته باشی.

دربان و محافظانِ بی ادب، وقتی غریبه‌ای را ببینند که بی‌پناه است، مانندِ سگ به او می‌پرند و گریبانش را می‌گیرند.

به هر حال، وقتی اطرافیانِ نزدیکِ آن بزرگ متوجه حضور من شدند، مرا با احترامِ فراوان به داخل بردند و جایی بالاتر از حدِ انتظارم برای نشستن تعیین کردند؛ اما من از روی فروتنی در جایگاهِ پایین‌تری نشستم و گفتم:

آن بزرگ با تعجب و از روی احترام گفت: خدای من، این چه حرفی است؟ اینجا جایگاه تو نیست که پایین بنشینی.

گفتم: به من اجازه بده که در مقامِ خدمتکارِ کوچک، در صفِ بندگان بنشینم.

او پاسخ داد: اگر تو بخواهی بر روی سر و چشمِ ما بنشینی، با جان و دل تحملت می‌کنم، چون بسیار عزیز و گرامی هستی.

خلاصه، من نشستم و درباره هر موضوعی سخن گفتم تا اینکه بحث به ماجرای خطایِ درویشان کشید و گفتم:

چه گناهی از این بندگانِ تو سر زده است که اکنون آن‌ها را در پیشگاهِ خود، خوار و بی‌مقدار می‌بینی؟

شایسته و در خورِ مقامِ الهی است که بزرگواری کند؛ چرا که خدا گناهِ بندگان را می‌بیند اما همچنان روزی‌شان را قطع نمی‌کند.

آن حاکم این سخن را بسیار پسندید و دستور داد که هزینه‌های زندگیِ درویشان را طبقِ روالِ گذشته پرداخت کنند و حقوقِ روزهای تعطیل و قطع‌شده را نیز جبران نمایند. من نیز شکرِ این نعمت را به جا آوردم، زمین را به رسمِ احترام بوسیدم و بابتِ جسارتم در سخن گفتن عذرخواهی کردم و هنگامِ خروج گفتم:

همان‌طور که کعبه به دلیلِ قبله‌گاهِ حاجت بودن، مقصدِ مردم از سرزمین‌های دور است و آن‌ها مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند تا به دیدارش بروند،

شما هم باید امثالِ ما را تحمل کنید، زیرا هیچ‌کس به درختی که میوه ندارد، سنگ نمی‌زند؛ یعنی چون شما درختِ پرثمری هستید، مردم به سمت شما می‌آیند.