دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۸۶۴
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات، تصویری عمیق و پرشور از رنجهای عاشقانه را ترسیم میکنند که در آن عاشق، از شدت درد فراق و بیخبری محبوب، به ناله و مویه افتاده است. فضا، فضایی سرشار از اندوه و تظلم است که در آن حتی تقدیر و گردش روزگار نیز علیه عاشق شوریده و او را در تنگنای مصائب گرفتار کرده است.
مضمون اصلی، شکایت از بیتوجهی معشوق و تسلط غم بر جان و تن عاشق است؛ گویی تمامی دردهای عالم به بهانه عشق محبوب بر سرِ عاشق آوار شده است. این ابیات، پیوند ناگسستنی میان اندوه درونی و حوادث بیرونی (چرخ گردون) را به زیبایی نشان میدهد.
معنای روان
به سبب عشق تو، چشمانم بسیار اشک خونین ریختهاند.
نکته ادبی: خون دیده باریدن کنایه از گریستن بسیار شدید و از سر سوز و گداز است و «بسی» به معنای بسیار و برای تاکید بر استمرار گریه به کار رفته است.
جان و روح من در کالبدم از شدت اندوه و فراق، نالههای بسیاری سر داده است.
نکته ادبی: در اینجا جان به عنوان مرکز احساسات عاشقانه تصویر شده که تحت تاثیر غم، واکنش جسمانی (ناله) نشان میدهد.
آرایههای ادبی
اشاره به گریستن بسیار شدید که نشاندهنده عمق درد و رنج عاشق است.
اشاره به آسمان و گردش روزگار که در ادبیات کهن عامل اصلی بروز حوادث ناگوار و تقدیر است.
روی آوردن به معشوق برای بیان گله و شکایت از بیخبری او.