دیوان شمس - رباعیات

این ابیات بر این حقیقت تأکید دارند که دستیابی به حقایق هستی و رسیدن به حیاتِ جاویدانِ معنوی، نیازمندِ گذشتن از سختی‌ها، تلاش و مجاهدتِ درونی است. شاعر معتقد است که معرفتِ راستین، امری تصادفی نیست، بلکه ثمره سوختن در آتش آزمون‌ها و زدودنِ زنگار از جان است.

با بهره‌گیری از تمثیل‌ها و شخصیت‌های اساطیری، شاعر نشان می‌دهد که تنها کسانی به سرچشمه کمال دست می‌یابند که همانند بزرگانِ پیشین، از درافتادن در آتشِ دشواری‌ها نهراسند؛ چرا که بدونِ پشت‌سر گذاشتنِ این مراحل، حیاتِ معنوی محقق نمی‌شود.