دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۷۷۲
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
در این اشعار، شاعر با لحنی لبریز از گلایه و اشتیاق، خطاب به معشوقی سخن میگوید که چهرهاش به مانند آتش، گرم و سوزنده است. این زیباییِ پرحرارت، نه تنها آرامشبخش نیست، بلکه مایه رنج و گرفتاری عاشق شده است. شاعر در عین حال که محوِ جمال معشوق است، به دنبال دلیلی برای اینهمه بیتابی و عذابِ خود میگردد و از اینکه چرا معشوق این رسمِ ناسازگاری را پیش گرفته، پرسش میکند.
معنای روان
ای کسی که چهرهات مانند آتش شعلهور و درخشان است، تا چه زمانی میخواهی به این آتشبازی ادامه دهی؟ تو با همین سیمای دلربایت، صدها بار مرا در آتشِ عشقت سوزاندهای.
نکته ادبی: تشبیه رخ به آتش نشاندهنده زیبایی تند و سوزنده است و 'صد ره' کنایه از دفعات بسیار و تکرارِ رنج است.
گویی به چهرهام خیره شدهای و نگاهت را بر من دوختهای؛ اما نه، چنین نیست و تو رسمِ اینگونه نگریستن یا بیوفایی را به من نیاموختهای.
نکته ادبی: 'نی نی' در اینجا برای نفیِ برداشتِ قبلی و اصلاحِ کلام به کار رفته است و 'چشم بردوختن' کنایه از خیره شدن است.
آرایههای ادبی
چهره معشوق به سبب گرما و درخششِ خیرهکننده به آتش تشبیه شده است.
کنایه از نگاه ممتد و خیره شدن به چیزی یا کسی است.
بزرگنماییِ تعداد دفعات رنج و سوختن عاشق برای نشان دادن شدتِ درد.