دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۱۱۳
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر احساس رنج و دادخواهی کسی است که از بیخوابی ناشی از بیمهری دیگری به ستوه آمده و از خداوند میخواهد تا با چشاندن همان درد به مسبب آن، او را به درک رنج دیگران وادارد.
درونمایه اصلی این سروده، درخواست تلافی و برابری در تجربه درد است؛ شاعر نه از سر کینه، بلکه برای بیدار شدن حس همدردی و شفقت در قلب آن شخص، چنین درخواستی از پروردگار دارد.
معنای روان
پروردگارا، کسی که با بیمهری خواب را از چشمان من ربود، تو نیز از سر عدل و کرمت، خواب را بر چشمان او ببند و آرامشش را سلب کن.
نکته ادبی: بستن خواب در اینجا کنایه از محروم کردن از آرامش و خواب شبانه است.
تا او نیز تلخی و سختی بیخوابی را با تمام وجود حس کند و با بهرهگیری از خرد خویش، به حال من رحم آورد و از کار خود بازگردد.
نکته ادبی: مرارت به معنای تلخی است که در اینجا به طعم نامطبوع بیداری اجباری اشاره دارد.
آرایههای ادبی
استعاره و کنایه از گرفتن آرامش و سلب آسایش از کسی است.
شاعر با استفاده از تکرار فعل بستن، تقابلی میان رنج خود و رنجی که برای دیگری آرزو میکند ایجاد کرده تا عدالت الهی را طلب کند.