دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۰۹۶
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات به ستایش فضیلت خاموشی و سکوت میپردازند و آن را نه نشانهی ضعف یا انفعال، بلکه بنیاد و ریشهی اصلی کمال و معرفت میدانند. شاعر خاموشی را راهی برای رسیدن به حقیقتی بزرگتر و پیوند با عالم معنا تصویر میکند.
در نگاه عارفانهی شاعر، سکوت امری ظاهری است که در باطنِ خود لبریز از پیامها و صداهای نهفته است. او معتقد است کسی که سکوت را میپذیرد، در واقع گوشِ جان خود را بر روی اصوات و پیامهای جهان هستی گشوده است.
معنای روان
چرا از سکوت کردن احساس سستی و دلتنگی میکنی؟
نکته ادبی: واژه کُند در اینجا به معنای سست، بیرمق و درمانده است که با ملول (دلزده) همنشین شده است.
به خاموشی خو بگیر و آن را پیشهی خود ساز، چرا که سکوت، اصلِ بنیادین و اساسِ تمامی کمالات انسانی است.
نکته ادبی: تکرار واژه اصول برای تأکید بر جایگاه والای سکوت در سلوک عرفانی به کار رفته است.
آرایههای ادبی
شاعر سکوت را که ذاتاً بیصداست، پر از بانگ و فریاد توصیف کرده است که یک تضاد معنایی هنری است.
تکرار واژه اصول برای تأکید بر اهمیتِ زیربناییِ خاموشی در مسیر کمال است.