دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۰۷۸
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بر اهمیت گزینش دوستان و همراهان تاکید دارد و به مخاطب توصیه میکند که از همنشینی با افراد نادان و نااهل دوری گزیند، چرا که تاثیر منفی آنان بر روح و روان اجتنابناپذیر است.
در مقابل، شاعر دعوت میکند تا با افراد خردمند و زیرک که باعث رشد و تعالی انسان میشوند همراه شد و به آنان تمسک جست تا از تیرگیهای ناشی از همنشینی با جاهلان در امان ماند.
معنای روان
با افراد نادان و کمخرد معاشرت نکن و رابطه خود را با آنان قطع کن؛ در عوض به دامن خردمندان و اهل معرفت درآویز و با آنان همراه شو.
نکته ادبی: زیرکان جمعِ زیرک و به معنای هوشمندان است. چنگ زدن در اینجا کنایه از تمسک جستن و پناه بردن به کسی است.
حتی برای لحظهای با افراد نااهل و نادان وقت صرف نکن، چرا که همنشینی با آنان همچون قرار دادن آینه در آب است که موجب زنگ زدن و کدر شدن آن میشود و پاکی درون تو را از بین میبرد.
نکته ادبی: نااهلان به کسانی گفته میشود که شایستگی معاشرت ندارند. زنگ گرفتن آینه استعاره از تیرگی و کدورت روح بر اثر همنشینی با بدان است.
آرایههای ادبی
به معنای پناه بردن به کسی یا متمسک شدن به یک شخص است.
تاثیر همنشینی با نااهلان را به زنگ زدن آینه در آب تشبیه کرده است که منجر به تباهی و کدورت میشود.
تقابل میان دو گروه برای نشان دادن اهمیت انتخاب صحیح در معاشرت.